وهابیت، و سلفیه سروری‌ در عربستان

 

با این توضیح بدیهی که زیرسئوال بردن عملکرد امثال ترکی الفیصل ابدا به معنی تأئید دیگر مرتجعین نیست و اثبات شئی نفی ماعَدا نمی‌کند، به وهابیت - زیرمجموعه این جریان فاسد و واپسگرا -  اشاره کوتاهی می‌کنم. 
وهابیت جنبشی مذهبی است که محمد بن عبدالوهاب در قرن هجدهم در نجد عربستان بنیان گذاشت و از سال ۱۷۴۴ میلادی مورد پذیرش خاندان سعودی قرار گرفت. وهابیون مدعی‌اند پیرو اعتقادات «ابن تیمیّه» هستند و از نظر فقهی، تابع مذهب حنبلی. 
...
بعد از کش و قوس‌های بسیار که مجال گفتنش اینجا نیست، وهابیت از نظر سیاسی متحد دودمان سعودی شد. اگر «توماس هابز» نویسنده کتاب لِوْیْاتان؛ با غول بزرگ دولت، صلح و ثبات را در قرن هفدهم میلادی به جامعه بریتانیا بازگرداند، محمدبن عبدالوهاب هم یک قرن بعد، با مسلک و مرامش شبه جزیره عربستان را از واگرایی و گسیختگی دور کرد. وی در ائتلاف با «محمد بن سعود» مبانی مشروعیت دینی را برای اشاعه حاکمیت سعودی بنیان گذاشت.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
در فضای بسته عربستان؛ صداهای دیگری هم به گوش می‌رسد
عملکرد حکومت سعودی را سَلَفیّه درباری؛ به شرع نسبت داده و توجیه می‌کند و در مقابل، حکومت از طریق تامین منابع مالی و امنیتی هوای آنها را دارد. شیوخی از نوع «محمد امان جامی» و هوادارانش (جامیه)؛ با تمام قوا جانب حکام سعودی را گرفته‌ و در برابر آنان، «محمد سرور زین العابدین» و اعوان و انصار وی(سروریه)، باب اعتراض به آل‌سعود را گشوده‌اند. این جریان همین حالا هم به امثال بندربن سلطان و بویژه به ترکی الفیصل بند می‌کنند و پشت سرشان صفحه می‌گذارند که به دروغ دم از آزادی می‌زنند و با داعش و بن لادن سَر و سِر داشته‌اند...
...
در عربستان؛ سلفی‌گری از خیلی جلو تر، حرف اول را می‌زد، اما در همین فضای بسته، صداهای دیگری هم اگرچه نه چندان رسا، به‌گوش می‌رسید که با نوعی مطالبات «اصلاح طلبانه» همراه بود. برای نمونه باید به نامهِ شماری از علمای عربستان(مذکره النصیحه = نامه نصایح)، اشاره کرد که سال ۱۹۹۳ به ملک فهد نوشتند و پیه زندان را هم به‌خود مالیدند. عقبهِ جریان موسوم به «الصحوه الاسلامیه»(بیداری اسلامی) هم جسته گریخته به حکومت اعتراض کرده و دم از فضای باز سیاسی - اجتماعی می‌زند. در مقابل اینگونه اعتراضات؛ هواداران سلطنت، پشت جریان ارتجاعی محمد امان جامی - استاد علوم حدیث در دانشگاه مدینه که سال ۱۹۹۵ درگذشت - همچنین شیخ ربیع بن هادی المدخلی، سپر می‌گیرند تا عملکرد شیوخ جنگ افروز سعودی را به کتاب و سنت، به سلف صالح، و پیروی از ولی امر و...نسبت دهند و بر مخالفت با تحزب (معترضین) پای بفشارند تا سرسپردگی به خاندان سعودی حالا حالاها برقرار بماند.
...
سروری‎ها(هواداران محمد بن سرور زین العابدین) دل خوشی از وهابیت و حاکمان سعودی ندارند و امثال ترکی الفیصل را دشمن مردم ستمدیده عرب می‌دانند. آنان اصل نهادینه شده «السمع و الطاعه»(اطاعت محض از حاکم در هر شرایطی) را که در جریان سلفی سنتی پذیرفته شده، نمی‌پذیرند و صحبت از پارلمان آزاد می‌کنند. سروری‌ها(از موضع خودشان البته) به محافظه کاری و جمود معترضند.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
روشنفکران سعودی؛ بمباران مردم یمن را برنمی‌تابند
محمد بن سرور؛ با وجود سنت سیاسی ممنوعیت اعتراض به حاکم، تحت تاثیر حوادث انقلاب ایران و نیز حمله شوروی به افغانستان، و سپس جنگ اشغال کویت، از مسیر سخنرانی‌های مذهبی، متعرض امور سیاسی شد. وی در دسامبر ۱۹۸۷ از انتفاضه فلسطینی‌ها هم حمایت کرد. البته او با ایرانیان(منظور فقط رژیم حاکم بر ایران نیست) سر سازگاری نداشته‌ و کتابی دارد به نام «جاء دور المجوس»(هنگامه نقش آفرینی زردتشتیان) که در آن به ایران و انقلاب برزگ ضدسلطنتی از موضع راست، تاخته‌است. سروری‌ها که سلفی‌های وهابی را به قشری‌گری متهم می‌کنند، خودشان ملی‌گرایی را رد کرده و آن را محصول وارداتی و شیطانی غرب می‌دانند. عداوت با شیعیان و نقد سکولاریسم، دو محور اصلی و دارای اولویت در جریان سروری است.
گرچه پشت سرشان می‌گویند شماری از رهبران القاعده از دامن اندیشه‌های آنان به «جهاد» در افغانستان(افغان العرب) و...وارد شده‌اند، اما آنان با سلفیه جهادی، خصوصا القاعده همدلی نکردند و سیل اتهاماتی از قبیل ترس، عمل نکردن به وظیفه شرعی و نیز خیانت به آرمان حاکمیت اسلام را تحمل نمودند.
... 
سروری‌ها با رویکرد انتقادی نسبت به دو جریان سلفی جهادی(بن لادنی) و سنتی (وهابی سعودی و جامی)، برای خود حد و مرز جدیدی تعریف کرده و در نقطه مقابل دربار سعودی و شریعت‌بازان پشت سرشان، امثال بندر بن سلطان و بخصوص تُرکی الفیصل رئیس پیشین دستگاه امنیتی سعودی را برنمی‌تابند و معتقدند شریعت را سیاسی کرده و به جنایت آلوده‌اند. روشنفکران سعودی هم(با اینکه از حکومت ایران دل خوشی ندارند)، به نظایر ترکی الفیصل معترضند و با هیچ توجیهی(ازجمله نفوذ دولت صفوی) بمباران مردم یمن را برنمی‌تابند.
...
سایت همنشین بهار 

 

برای ارسال این مطلب به فیس‌بوک، آیکون زیر را کلیک کنید:
facebook