همه چیز مانند چیزی است، خود آن چیز مانند چیست؟
Everything must be like something, so what is this ike 

همه چیز مانند چیزی است، خود آن چیز مانند چیست؟

بشنو این نکته که خود را ز غم آزاده کنی - خون خوری گر طلب روزی ننهاده کنی
آخرالامر گِل کوزه‌گران خواهی شد - حالیا فکر سبو کن که پر از باده کنی
گر از آن آدمیانی که بهشتت هوس است - عیش با آدمی‌ای چند پری‌زاده کنی
اجرها باشدت ای خسرو شیرین دهنان - گر نگاهی سوی فرهاد دل افتاده کنی
خاطرت کی رقم فیض پذیرد هیهات - مگر از نقش پراکنده ورق ساده کنی

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (70)
میرزا کوچک خان و رنجهایش

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (70) </br>میرزا کوچک خان و رنجهایش

وثوق الدوله، که بعد از مخالفت سراسری با قرارداد ۱۹۱۹ احساس بی‌ثباتی می‌کرد، نماینده‌ای نزد میرزا فرستاد که تا بازشدن دوره جدید مجلس بین قوای دولتی و قوای جنگل آتش‌بس برقرار شود.
نظر احسان‌الله خان دوستدار و خالوقربان این بود که میرزا، در این شرایط به اتحاد جماهیر شوروی نزدیک شود. خالو قربان که بعدها سر بریده میرزا را در دست گرفت و به حکومتیان پیوست، آنزمان ساز چپ می‌زد. آن ایام نیروهای ارتش سرخ شوروی به بهانه تعقیب روس‌های سفید وارد انزلی شده بودند.

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (69)
تاریخ، شناخت و تفسیر گذشته‌ در پرتو حال است

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (69)</br>تاریخ، شناخت و تفسیر گذشته‌ در پرتو حال است

ستار پروانه عاشقی بود که به قول میرزا علی اکبر طاهرزاده صابر از شعله نمی‌گریخت، در جنگ دلیری و مردانگی نمود، عین‌الدوله را به خاک سیاه نشاند و مرگ غریبانه‌اش مشروطه محمّدعلیشاهی و امثال وثوق الدوله و مخبرالسلطنه و صمصام السّلطنه بختیاری را نشانه کرد. قصه‌های زیادی پایان یافته اما قصه پر غصه آن جان شیفته به سر نرسیده‌است.
او اگرچه خواندن و نوشتن نمی‌دانست، نه سواد داشت و نه نسبی عالی، ولی از همه کسانی که هم سواد داشتند و هم نسب عالی، بیشتر و بهتر در راه آرمانهای مردم ایران کوشید.

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (68)
بیانیه بالفور Balfour Declaration
یکی از عجیب‌ترین اسناد تاریخ 

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (68)</br>بیانیه بالفور Balfour Declaration

بیانیه بالفور، اشاره به نامه‌ای تاریخی است که در تاریخ ۲ نوامبر ۱۹۱۷ میلادی، آرتور جیمز بالفور، وزیر خارجه وقت بریتانیا، خطاب به والتر روتشیلد(روچیلد)، سیاست‌مدار یهودی‌تبار و عضو مجلس عوام بریتانیا نوشت و در آن خبر از «موضع مثبت» دولت بریتانیا برای «ایجاد خانه ملی برای یهودیان در سرزمین فلسطین» داد. روچیلد، تاجر سرشناس و از یهودیان ثروتمند انگلیس بود.
در نامه مورد بحث که بالفور آن را «بیانیه‌ای در هم‌دلی با آرمان صهیونیست یهودی» می‌نامد، آمده‌است که دولت بریتانیا نسبت به تشکیل «خانه‌ای ملی» برای یهودیان در فلسطین «نظر مساعد» دارد. ...

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (67)
انقلاب اکتبر بزرگترین رویداد قرن بیستم

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (67)</br>انقلاب اکتبر بزرگترین رویداد قرن بیستم

انقلاب اکتبر هرچند بعدها با تیرباران امثال بوخارین، زینوویف و کامنف، و بویژه کشتار کاتین به بیراهه رفت، هرچند لنین که درگذشت، جزمّیت فلسفه حزبی هر منتقدی را نفوذی بیگانه و «وراگ نارودا»(دشمن خلق) جلوه داد، اگرچه حتی «شوستاکوویج» خالق سنفونی باشکوه لنینگراد، میخاییل بولگاکف نابغه تئاتر شوروی و... متهم شدند که به رهبری خیانت کرده و مزدورند، اما تجارب انقلاب اکتبر، چه در عرصه نظری و چه در عرصه عملی، کماکان به مثابه غنی‌ترین تجارب در تاریخ بشریت محسوب می‌شود.

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (66)
جنگ جهانی اول
یکی از برجسته‌ترین رخدادهای تاریخ بشر

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (66)</br>جنگ جهانی اول</br> یکی از برجسته‌ترین رخدادهای تاریخ بشر

در ادامه رویدادهای قرن بیستم، اکنون به سال ۱۹۱۴ و شروع جنگ جهانی اول رسیده‌ایم که با سیلی از وقایع همراه است. «سیل»ی که در این یحث فشرده، باید آنرا در یک انگشتانه بریزیم.
یکی از برجسته‌ترین رخدادهای تاریخ بشر که بگونه مستقیم و غیرمستقیم نقش بزرگی در تعیین تاریخ سده بیستم داشت، جنگ جهانی اول ‌است. توجه داشته باشیم که معنای بسیاری از وقایع تاریخی را جز در جریان دگرگونی‌های تاریخی نمی‌توان فهمید و توضیح داد.

میراث‌ باستانی ایران در جای‌جایِ جهان
The Heritage of Persia 

میراث‌ باستانی ایران در جای‌جایِ جهان

قلمرو فرهنگی ایران بسیار گسترده‌تر از قلمرو سیاسی آن است. از این‌رو، بخش مهمی از میراث فرهنگی ایران را باید بیرون از مرزهای سیاسی‌اش جست‌وجو کرد.
در این بحث به آثار باستانی ایران در کشورهای زیر، اشاره می کنم: آذربایجان، آلمان، آمریکا، اتریش، ارمنستان، ازبکستان، اسرائیل، انگلیس، اوکراین، بلژیک، پاناما، پرتقال، تاجیکستان، ترکیه، چین (ختای)، روسیه، زنگبار، ژاپن، عراق، مصر، هلند، هندوستان...

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (65)
همه گذشته‌ها روزی حال بوده‌اند
و همه سرانجام‌ها روزی آینده مردم

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (65)</br>همه گذشته‌ها روزی حال بوده‌اند </br>و همه سرانجام‌ها روزی آینده مردم

در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، مسأله روز اروپا «دگرگونی فهم بشر از دین همراه با پیشرفت علوم طبیعی» بود و رمان ژان باروا هم به همین موضوع پرداخته‌است. استبداد زیر پرده دین و سلطه کلیسا را بر جوانان اروپا نشان داده و به «ماجرای دریفوس» و محاکمهٔ «امیل زولا» نویسندهٔ معروف فرانسوی هم می‌پردازد و واکنش توده مردم را نسبت به دریفوس و امیل زولا که تحت تاثیر «جبر جّو»، خشن و مستبدانه بود، زیر ذره بین می‌گذارد.

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (64)
Theory of relativity
جهان آن چیزی نیست که به نظر می‌رسد

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (64)</BR>Theory of relativity</br>جهان آن چیزی نیست که به نظر می‌رسد

اصل نسبیت پیش از مطرح شدن توسط اینشتین٬ به شکل محدودتری بیان شده بود. گالیله می‌گفت هیچ راهی وجود ندارد که مشخص کنیم که آیا جسمی به طور یکنواخت حرکت می‌کند یا ساکن است.
در مکانیک نیوتنی هم که در آن شتاب به جای سرعت نقش بسیار مهمی دارد، این اصل دربارهٔ قوانین مکانیک بیان شده بود. اما اینشتین اصل نسبیت را به کنش و واکنش الکترومغناطیسی و، با قبول فرض‌هایی، به همهٔ قوانین فیزیک تعمیم داد. او زمان و فضا را مستقل از هم نمی‌دانست. هرچند تصورش دشوار است، اما اینشتین توانست نشان دهد که چیزی به نام فضا-زمان وجود دارد که بهمدیگر وابسته‌اند.

یکبار دیگر، یازده سپتامبر
September 11
A Look Back at 9/11 

یکبار دیگر، یازده سپتامبر</br> September 11

اگرچه تئوری توطئه(تو مو می‌بینی و من پیچش مو)، ریشه در واقعیت‌های تلخ زندگی مردمی دارد که همواره با دوز و کلک ستمگران روبرو بوده‌اند، اما...
اما از آنجا که جهان از بدو پیدایش تابع تغییرات و کنش و واکنش‌های استوار بر قوانین علمی و دقیق بوده و لحظه‌ای نمی‌توان بقای آن‌را در نبود این قوانین تصّور نمود، به تئوری توطئه باور ندارم. البته، ارائه اسنادی که گزارشات رسمی را به چالش می‌کشد، ربطی به تئوری توطئه که با توسّل به آن پرسش‌ها را لوث می‌کنند، ندارد....

رئیس‌علی دلواری، در هنگامه خطر، غیبش نمی‌زد

رئیس‌علی دلواری، در هنگامه خطر، غیبش نمی‌زد

این بحث در مورد مبارز مشروطه‌خواه و رهبر قیام جنوب در تنگستان و بوشهر «رئیس‌علی دلواری» است. رهبری که خود را به آب و آتش می‌زد و جلو تر از رزمندگانش به استقبال خطر می‌رفت. او براستی جلودار بود. رئیس‌علی در دورهٔ جنگ جهانی اول، با نیروهای بریتانیا در ایران به مبارزه برخاست. یاد او بی‌اختیار خاطره «دلیران تنگستان» را زنده می‌کند...

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (63)
قرن بیستم، قرن فزون‌طلبی و خدایان مدرن 

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (63)

پیشتر مهمترین وقایع قرن نوزدهم یکی از پربارترین اعصار در تاریخ بشری مورد بحث قرار گرفت و اکنون به‌ سده ۲۰ رسیده‌ایم. از رویدادهای قرن بیستم تنها به انقلاب مشروطیت پرداختم. یکی از مهم‌ترین رویدادهای تاریخ معاصر ایران که در اواخر سلطنت مظفرالدین شاه روی داد و منشاء قدرت را از آسمان به‌زمین کشید.(بخش ۶۲)
در این قسمت به نقاط عطف ۵ سال اول قرن بیستم می‌پردازم. از ۱۹۰۱ تا ۱۹۰۵

سوم شهریور ۱۳۲۰- هجوم متفقین به ایران
Anglo-Soviet invasion of Iran  

سوم شهریور ۱۳۲۰- هجوم متفقین به ایران

این بحث به اشغال ایران در جنگ جهانی دوم می‌پردازد که سه هفته قبل از تبعید رضاشاه به خارج از کشور رخ داد. حدود هشتاد سال پیش. پس از آغاز جنگ جهانی دوم، ایران بی‌طرفی خود را اعلام کرد، اما به دلیل گستردگی مرز ایران با شوروی و درگیری آن کشور با آلمان این بی‌طرفی ناپایدار بود و ارتش متفقین به بهانهٔ حضور کارشناسان آلمانی در ایران، کشور ما را اشغال کرد. البته داستان تنها این نبود...

یکی از زیباترین آهنگ‌های تمام دوران
'O sole mio
برای محمدرضا شجریان 

 یکی از زیباترین آهنگ‌های تمام دوران</br>

این بحث یه یکی از زییاترین آهنگ‌های تمام دوران (اوسوله میو) یعنی خورشید من، اشاره دارد. این ترانه درواقع به عشق که شبچراغ زندگی است و به «او»، اشاره دارد که هر کسی در زندگیش داشته و خواهد داشت و بسیار هم زیباست. تنها تنزه‌طلبان دورو که در خلوت و جلوت ادا و اطوار درمی‌آورند، خود را به آن راه می‌زنند...
O sole mio (اوسوله میو) یک آهنگ ناپلی ایتالیایی است. شعر آن را جیوانی کاپورو Giovanni Capurro سال ۱۸۹۸ سروده و ادواردو دی کاپوا Eduardo di Capua روی آن آهنگ گذاشته‌است. بعدها کاسبان هنر از این اثر زیبا سودها بردند اما سراینده و آهنگساز آن از فقر مردند.
هرچه غمناک است عمیق نیست اما آنچه عمیق است غمناک است.

هجوم اعراب به ایران زمین
Arab invasion of Persia 

هجوم اعراب به ایران زمین

اگر نخواهیم اینگونه مسائل را سطحی و سرسری برگزار کرده و با این نقل قول از تاریخ طبری و یعقوبی یا آن گفته از ابن اثیر و ابن بلخی سر و ته موضوع را بهم‌آوریم، می‌بایست ابتدا از مدار جاذبه و دافعه(هر دو)، خود را رها کنیم. یعنی نقد و سؤال را در مورد آنچه دوست داریم از دست ندهیم و مقهور عشق و علاقه خود نشویم، و بعکس اگر نسبت به کسی یا چیزی دافعه داریم این باعث نشود بد را بدتر ببینیم. دراینصورت به کینه و هیستری نسبت به آن پدیده یا واقعه آلوده شده، وقایع و شخصیت‌های تاریخی را هم به رنگ توهمات خود درمی‌آوریم.
چنانچه در مدار جاذبه و بعکس در مدار دافعه باشیم، امکان ندارد، امکان ندارد به داوری درست برسیم و سراسر کار ما را پیش‌داوری و پیش فرض‌های غیرواقعی آلوده می‌کند.

برای هر چیز زمانی وجود دارد
قطع رابطه با رفیق قدیمی

برای هر چیز زمانی وجود دارد </br>قطع رابطه با رفیق قدیمی

دوست عزیزی داشتم و سالیان طولانی با هم بودیم. در سفر و حَضَر پا به پای او می‌رفتم. پیش از مدرسه و دانشگاه نیز همدیگر را می‌‌شناختیم. صمیمی و صاف بود. تلاش می‌کردم او را حفظ کنم، بویژه وقتی با آلودگی روبرو می‌شد. اما، این اواخر بازی درآورد. بازی درآوردنی که البته خودم در آن نقش داشتم ولی طفره می‌رفتم و تقصیر را به گردن او می‌گذاشتم.
یکی دو بار او را گرفتم و از شدت درد تکان دادم. آنقدر بی‌تاب شدم که چندین بار خواستم عذرش را بخواهم اما دلم نیامد. یک شب خوابیده بودم و دَم دَمای صبح متوجه شدم که پیشدستی کرده و از من جدا شده‌است.

منطق فازی و فراتر از آن Fuzzy Logic and Beyond
یادی از پروفسور لطفی زاده

منطق فازی و فراتر از آن Fuzzy Logic and Beyond</br>یادی از پروفسور لطفی زاده

این بحث اشاره کوتاهی است در مورد پروفسور لطفی زاده(لطف‌علی‌ عسکرزاده Lotfi Aliasker Zadeh) پنیان‌گذار منطق فازی که امروز شنبه ۲۱ مرداد سال ۱۳۹۶ به غبار پیوست.
وی به خاطر ارائه ریاضیات فازی یا بهتر بگویم منطق فازی و فراتر از آن Fuzzy Logic and Beyond در مجامع علمی شهرت داشت.
سال ۱۹۶۵ مقاله ماندگار خود «مجموعه‌های فازی» Fuzzy Sets، را منتشر نمود و بر خلاف آموزش سنتی در ریاضی، منطق انسانی و زبان طبیعت را وارد علم کرد و نوشت: «ما اساساً به نوع جدید ریاضیات نیازمندیم؛ ریاضیات مقادیر مبهم یا فازی که توسط توزیع‌های احتمالات قابل توصیف نیستند.»

طولانی‌ترین جنگ متعارف کلاسیک در قرن بیستم
در جنگ ایران و عراق هر کسی کشک خود را می‌سابید 

طولانی‌ترین جنگ متعارف کلاسیک در قرن بیستم

این بحث در مورد طولانی‌ترین جنگ متعارف کلاسیک در قرن بیستم - جنگ ایران و عراق- است. باید بدون حب و بغض به آن تراژدی انسانی که یکی از فاجعه‌های تاریخ بشری‌ بود بنگریم. نه در دستگاه مداحان جنگ برویم و نه گفتمان یکسویه‌ای را که بیشتر در دافعه استبداد زیر پرده دین، مطرح می‌شود وحی مُنزل پنداریم.

نشست توجیهی عملیات فروغ جاویدان - جمعه ۳۱ تیر سال ۶۷
ثبت امر واقع برای مبارزه با فراموشی 

نشست توجیهی عملیات فروغ جاویدان - جمعه ۳۱ تیر سال ۶۷

درافتادن با گذشته، برای زنده کردن رنج‌های گذشته نیست. رویاروئی با انکار تاریخ و مبارزه با فراموشی است.
در این بحث با اشاره کوتاه به پیش‌زمینه‌های جنگ هشت ساله و قطعنامه ۵۹۸، سخنان عبرت‌انگیز مسؤول اول مجاهدین در نشست توجیهی عملیات فروغ جاویدان بازگو می‌شود. نشست مزبور که در عراق در قرارگاه اشرف تشکیل شد، به بیش از سی سال پیش (جمعه ۳۱ تیر سال ۶۷) برمی‌گردد. حرفهایی که در آن نشست رد و بدل شده، حکم یک سند را دارد و حق بود پیش‌ از آن که نامحرم زهرش را در آن بریزد و یا گرد و غبار زمانه بر آن بنشیند،بی کم و کاست، و نه با گزیده‌سازی‌های دلخواه، منتشر می‌شد.

غبارزدایی از آینه‌ها
چهل سؤال پیرامون قتل‌عام سال ۶۷
Extermination of Political Prisoners 

غبارزدایی از آینه‌ها</br>چهل سؤال پیرامون قتل‌عام سال ۶۷

در نمایشنامه «شاه لیر» King Lear که دردناک‌ترین تراژدی شکسپیر محسوب می‌شود؛ دلقک شریفی را می‌بینیم که در واقع درون واقع بین خود آدمی است.
دلقک در نمایشنامه شاه لیر؛ از سویی یک آدم فرزانه است که دقیقاً می‌داند چه می‌گوید و چه می‌کند و از عقل سلیم برخوردار است و از سوی دیگر با سادگی یک انسان پاک، واقعیت‌ها، و «راست هائی را که می‌پوشانیم» به رخ می‌کشد.
همه ما بدون استثناء به این دلقک فرزانه که نمی‌گذارد نان را به نرخ روز بخوریم نیازمندیم. او ندای وجدان ما است که در سر هر بزنگاهی سَرک می‌کشد و ما را به دیدار خویشتن فرا می‌خواند...