روزگارِ هَردَمبیل، و قاعدهِ نفیِ سَبیل

روزگارِ هَردَمبیل، و قاعدهِ نفیِ سَبیل قتلهای زنجیره‌ای، کاردآجین کردن بهترین فرزندان مردم، دهن کجی به حقوق بین‌المللی، بهایی‌کُشی و تبعیض دینی، بازی درآوردن سر «سند ۲۰۳۰ یونسکو» و نمونه‌های مشابه، داستان خودی و غیرخودی، و راه ندادن کسانیکه میهنشان را دوست دارند اما نظرگاه آنان را ندارند، حتی به شوراهای شهر، همه و همه، ریشه در فقر فرهنگی، فقه فرسوده و تکلیف مدار صفوی و قاعده نفی سبیل دارد که نه در رویارویی با ستمگران، بلکه بر سر ستمدیدگان می‌شکنند.

مدیحهِ کورش، یا لعنت‌‌نامه برای نَبونَئیدوس
Verse account of Nabonidus
Panegyric of Cyrus 

مدیحهِ کورش، یا لعنت‌‌نامه برای نَبونَئیدوس سخن‌گفتن از کورش از جمله به خاطر فقدان منابع کافی، و اینکه در مورد او، خوب را خوب‌تر یا بد را بدتر می‌بیننم، کار آسانی نیست. از تاریخ‌نگاری یونانیان که بگذریم، بقایای باستان‌شناسی باید از شخصیت کورش رازگشایی کند اما بقایای باستان‌شناسی خودش رازآلود است و نیاز به تفسیر در کنار مستندات دیگر دارد. منابع ایرانی قبل از اسلام هم به جز چند گِل‌نبشته به خط میخی، نشانی از او نمی‌دهد.
مهمترین منابع کلاسیک برای زندگانی کورش بزرگ، هرودوت، گزنفون و کتزیاس است. نوشته‌های هرودوت تاحدودی قابل اعتماد است. اما نوشته‌های کتزیاس جنبهٔ داستان‌سرایی دارند. گزنفون هم کتابی به نام کورش‌نامه دارد که نتیجهٔ تخلیات اوست و قابل استناد نیست.

خلیج فارس و مدعیان صاحب اختیاری جهان
Persian Gulf 

خلیج فارس و مدعیان صاحب اختیاری جهان جمعه ۱۳ اکتبر ۲۰۱۷ که آقای ترامپ، موضع و سیاست خود را در باره ایران و برجام تشریح نمود، عالماً عامداً خلیج فارس را خلیج عربی نامید که با توجه به «نقشه‌های در راه» و نیز خُلق و خوی ایشان، چندان عجیب نیست.
او که در سخنرانی خودش موقعیت کاخ سفید و ریاست جمهوری آمریکا را در حد سخنگوی عربستان و نتانیاهو، پائین آورد، بخشی از سخنان بر حق مردم شیخ‌گزیده ایران را هم تکرار کرد و این البته، نیات او و «دولت پنهان» را نمی‌پوشاند.
دولت پنهان Deep state در آمریکا، فارغ از اینکه کدام حزب و چه کسی مصدر کار باشد، بر سیاست‌گذاری عمومی، اعمال نفوذ و کنترل دارد.

میراث‌ باستانی ایران در جای‌جایِ جهان
The Heritage of Persia 

میراث‌ باستانی ایران در جای‌جایِ جهان قلمرو فرهنگی ایران بسیار گسترده‌تر از قلمرو سیاسی آن است. از این‌رو، بخش مهمی از میراث فرهنگی ایران را باید بیرون از مرزهای سیاسی‌اش جست‌وجو کرد.
در این بحث به آثار باستانی ایران در کشورهای زیر، اشاره می کنم: آذربایجان، آلمان، آمریکا، اتریش، ارمنستان، ازبکستان، اسرائیل، انگلیس، اوکراین، بلژیک، پاناما، پرتقال، تاجیکستان، ترکیه، چین (ختای)، روسیه، زنگبار، ژاپن، عراق، مصر، هلند، هندوستان...

رئیس‌علی دلواری، در هنگامه خطر، غیبش نمی‌زد

رئیس‌علی دلواری، در هنگامه خطر، غیبش نمی‌زد این بحث در مورد مبارز مشروطه‌خواه و رهبر قیام جنوب در تنگستان و بوشهر «رئیس‌علی دلواری» است. رهبری که خود را به آب و آتش می‌زد و جلو تر از رزمندگانش به استقبال خطر می‌رفت. او براستی جلودار بود. رئیس‌علی در دورهٔ جنگ جهانی اول، با نیروهای بریتانیا در ایران به مبارزه برخاست. یاد او بی‌اختیار خاطره «دلیران تنگستان» را زنده می‌کند...

سوم شهریور ۱۳۲۰- هجوم متفقین به ایران
Anglo-Soviet invasion of Iran  

سوم شهریور ۱۳۲۰- هجوم متفقین به ایران این بحث به اشغال ایران در جنگ جهانی دوم می‌پردازد که سه هفته قبل از تبعید رضاشاه به خارج از کشور رخ داد. حدود هشتاد سال پیش. پس از آغاز جنگ جهانی دوم، ایران بی‌طرفی خود را اعلام کرد، اما به دلیل گستردگی مرز ایران با شوروی و درگیری آن کشور با آلمان این بی‌طرفی ناپایدار بود و ارتش متفقین به بهانهٔ حضور کارشناسان آلمانی در ایران، کشور ما را اشغال کرد. البته داستان تنها این نبود...

هجوم اعراب به ایران زمین
Arab invasion of Persia 

هجوم اعراب به ایران زمین اگر نخواهیم اینگونه مسائل را سطحی و سرسری برگزار کرده و با این نقل قول از تاریخ طبری و یعقوبی یا آن گفته از ابن اثیر و ابن بلخی سر و ته موضوع را بهم‌آوریم، می‌بایست ابتدا از مدار جاذبه و دافعه(هر دو)، خود را رها کنیم. یعنی نقد و سؤال را در مورد آنچه دوست داریم از دست ندهیم و مقهور عشق و علاقه خود نشویم، و بعکس اگر نسبت به کسی یا چیزی دافعه داریم این باعث نشود بد را بدتر ببینیم. دراینصورت به کینه و هیستری نسبت به آن پدیده یا واقعه آلوده شده، وقایع و شخصیت‌های تاریخی را هم به رنگ توهمات خود درمی‌آوریم.
چنانچه در مدار جاذبه و بعکس در مدار دافعه باشیم، امکان ندارد، امکان ندارد به داوری درست برسیم و سراسر کار ما را پیش‌داوری و پیش فرض‌های غیرواقعی آلوده می‌کند.

برای هر چیز زمانی وجود دارد
قطع رابطه با رفیق قدیمی

برای هر چیز زمانی وجود دارد </br>قطع رابطه با رفیق قدیمی دوست عزیزی داشتم و سالیان طولانی با هم بودیم. در سفر و حَضَر پا به پای او می‌رفتم. پیش از مدرسه و دانشگاه نیز همدیگر را می‌‌شناختیم. صمیمی و صاف بود. تلاش می‌کردم او را حفظ کنم، بویژه وقتی با آلودگی روبرو می‌شد. اما، این اواخر بازی درآورد. بازی درآوردنی که البته خودم در آن نقش داشتم ولی طفره می‌رفتم و تقصیر را به گردن او می‌گذاشتم.
یکی دو بار او را گرفتم و از شدت درد تکان دادم. آنقدر بی‌تاب شدم که چندین بار خواستم عذرش را بخواهم اما دلم نیامد. یک شب خوابیده بودم و دَم دَمای صبح متوجه شدم که پیشدستی کرده و از من جدا شده‌است.

منطق فازی و فراتر از آن Fuzzy Logic and Beyond
یادی از پروفسور لطفی زاده

منطق فازی و فراتر از آن Fuzzy Logic and Beyond</br>یادی از پروفسور لطفی زاده این بحث اشاره کوتاهی است در مورد پروفسور لطفی زاده(لطف‌علی‌ عسکرزاده Lotfi Aliasker Zadeh) پنیان‌گذار منطق فازی که امروز شنبه ۲۱ مرداد سال ۱۳۹۶ به غبار پیوست.
وی به خاطر ارائه ریاضیات فازی یا بهتر بگویم منطق فازی و فراتر از آن Fuzzy Logic and Beyond در مجامع علمی شهرت داشت.
سال ۱۹۶۵ مقاله ماندگار خود «مجموعه‌های فازی» Fuzzy Sets، را منتشر نمود و بر خلاف آموزش سنتی در ریاضی، منطق انسانی و زبان طبیعت را وارد علم کرد و نوشت: «ما اساساً به نوع جدید ریاضیات نیازمندیم؛ ریاضیات مقادیر مبهم یا فازی که توسط توزیع‌های احتمالات قابل توصیف نیستند.»

طولانی‌ترین جنگ متعارف کلاسیک در قرن بیستم
در جنگ ایران و عراق هر کسی کشک خود را می‌سابید 

طولانی‌ترین جنگ متعارف کلاسیک در قرن بیستم این بحث در مورد طولانی‌ترین جنگ متعارف کلاسیک در قرن بیستم - جنگ ایران و عراق- است. باید بدون حب و بغض به آن تراژدی انسانی که یکی از فاجعه‌های تاریخ بشری‌ بود بنگریم. نه در دستگاه مداحان جنگ برویم و نه گفتمان یکسویه‌ای را که بیشتر در دافعه استبداد زیر پرده دین، مطرح می‌شود وحی مُنزل پنداریم.

نشست توجیهی عملیات فروغ جاویدان - جمعه ۳۱ تیر سال ۶۷
ثبت امر واقع برای مبارزه با فراموشی 

نشست توجیهی عملیات فروغ جاویدان - جمعه ۳۱ تیر سال ۶۷ درافتادن با گذشته، برای زنده کردن رنج‌های گذشته نیست. رویاروئی با انکار تاریخ و مبارزه با فراموشی است.
در این بحث با اشاره کوتاه به پیش‌زمینه‌های جنگ هشت ساله و قطعنامه ۵۹۸، سخنان عبرت‌انگیز مسؤول اول مجاهدین در نشست توجیهی عملیات فروغ جاویدان بازگو می‌شود. نشست مزبور که در عراق در قرارگاه اشرف تشکیل شد، به بیش از سی سال پیش (جمعه ۳۱ تیر سال ۶۷) برمی‌گردد. حرفهایی که در آن نشست رد و بدل شده، حکم یک سند را دارد و حق بود پیش‌ از آن که نامحرم زهرش را در آن بریزد و یا گرد و غبار زمانه بر آن بنشیند،بی کم و کاست، و نه با گزیده‌سازی‌های دلخواه، منتشر می‌شد.

مریم میرزاخانی و، شهود هندسی قوی

مریم میرزاخانی و، شهود هندسی قوی با آرزوی بهبودی مریم میرزاخانی ریاضیدان فرهیخته و با وقار ایرانی اشاره کوتاهی به زندگی او می‌کنم. مریم حدود دو سال پیش از انقلاب، پا به عرصه هستی گذاشت. درآغاز می‌خواست نویسنده شود اما ذوق و شوق ریاضی و زیبایی‌های آن وی را به عالمی دیگر کشید. خودش گفته‌است: بدون علاقه داشتن به ریاضی ممکن است آن را سرد و بیهوده بیابید. اما زیبایی ریاضیات خود را تنها به شاگردان صبور نشان می‌دهد.

رسول خدا، برتر از سؤال نیست (1)
داستان غمبار اُم قِرفَه

رسول خدا، برتر از سؤال نیست (1)</br>داستان غمبار اُم قِرفَه اینگونه مباحث مخاطبین خاص خودش را دارد. کسانیکه به قول آندره ژید عظمت در نگاه آنهاست نه در آنچه می‌بینند. کسانیکه باور دارند باید بر لب جوی تاریخ بنشینیم و از آن بیاموزیم. چرا که مرتجعین کهنه و نو از ناآشنایی ما با وقایع تاریخی، سوءاستفاده می‌کنند. از شما دعوت می‌کنم به این بحث با تأمل و تأنی و با چشم جان بنگرید. امیدوارم ذهنّیت من مقّدم بر واقعیت‌هایی نباشد که در اسناد و مدارک یافت می‌شود.

پاسخ امانوئل کانت: روشنی‌یابی چیست؟
?Was ist Aufklärung
بیاد «دکتر سیروس آرین‌پور» 

پاسخ امانوئل کانت: روشنی‌یابی چیست؟ روشنگری خروج انسان از صغارت است، به در آمدن از حالت کودکی، کودکی‌‌ای که خود بر خویش تحمیل کرده‌است. منظور از کودکی، ناتوانی از به کار گرفتن فهم خویش بدون رخصت و اجازه دیگران است. اگر علت این نابالغی نه فقدان فهم، که نبود عزم و شجاعت در به کارگیری فهم خود بدون راهنمایی دیگران باشد، گناه آن به گردن خود انسان است. شعار روشنگری این است: Sapere aude، در به کارگیری فهم خود شهامت داشته باش!

پدیدارشناسی(فنومنولوژی)
Phenomenology
! Back to the Things Themselves  

پدیدارشناسی(فنومنولوژی)</br> Phenomenology این بحث به پدیدارشناسی یا فنومنولوژی می‌پردازد، مهم‌ترین رویکرد فلسفی قرن بیستم که تفکر آینده بشری از رهگذر آن می‎گذرد. هدف پدیدارشناسی پی بردن به وجوهی از پدیدار است که به تعبیری در دام مستوری افتاده و پیدا نیست. پدیدار‌شناسی رفتن به اعماق است و سؤال بنیادین آن سؤال از معناست.

پدیدارشناسی داعش(ISIS)
شناخت هر چیز باید شناخت یک تمامیت باشد

پدیدارشناسی داعش(ISIS) </br>شناخت هر چیز باید شناخت یک تمامیت باشد پس از پیمان وستفالی Peace of Westphalia که به جنگ‌های سی‌ساله مذهبی اروپا پایان داد، «دولت ــ ملت‌»های کنونی زاده شدند، داعش با عملکرد خویش به محصول پیمان وستفالی، یعنی موافقت‌نامه سایکس ـ پیکو، اعتراض نموده و مرز‌های بین‌المللی را بر هم زده‌است.
این بحث بعد از اشاره به عملیات فرمایشی نمایشی داعش در تهران(۱۷خرداد ۹۶)، که محصول وقایع منطقه است و طالبان نفت و دلار از مدت‌ها پیش برایش «آتش تهیه» ریخته و منتظر وقوع آن بودند، به داعش به مثابه یک پدیدار می‌پردازد.

مجتمع نظامی صنعتی و تله توسیدید
Thucydides Trap 

مجتمع نظامی صنعتی و تله توسیدید جدا از آنچه در میهن ستمدیده و شیخ‌گزیده ما می‌گذرد که خود داستانی است پُر آب چشم، ما با دام‌های جدید و با «تله توسیدید» تازه‌ای روبرو هستیم. دامی که با آنچه در جنگ‌های پلوپونزی بین آتن و اسپارت جریان داشت یا بعدها کسینجر و برژینسکی در مورد قدرت‌گیری چین و...می‌گفتند، تفاوت اساسی دارد.
در بستری که قاتلان زندانیان سیاسی با عملکرد خویش هموار کرده‌اند، امثال مک‌مستر و تُرکی الفیصل و نتان یاهو، مدت‌هاست تله توسیدید را کار گذاشته‌اند.
من از مُفصّل این قصه مُجملی گفتم
تو خود حدیث مُفصّل بخوان از این مُجمل

مک‌‌کین John McCain نه یک فرد بلکه نماد یک جریان است
هر چیزی چنان نیست که هر چیز دیگر بشود

مک‌‌کین John McCain نه یک فرد بلکه نماد یک جریان است</br>هر چیزی چنان نیست که هر چیز دیگر بشود جان مک‌کین John McCain سناتور ایالت آریزونا، در آغاز، خلبان نیروی دریایی بود. وی بیست و سه مأموریت بمباران ویتنام شمالی را برعهده داشت و آخر سر هواپیمایش، بر فراز هانوی سقوط کرد و در دریاچه فرود آمد. هر دو بازو و یک پای مک‌کین هنگام خروج از هواپیما شکست و در آستانهٔ مرگ بود که ویتنامی‌ها به کمک او شتافتند.
خودش مدعی است ویتنامی‌ها زخم‌های مرا را مداوا نکردند و شکنجه‌ هم شدم. اما ویت‌کنگ‌ها وی را به دروغگویی متهم نموده، گفتند وقتی او در دریاچه افتاد در حال خفگی بود و مردم نجاتش دادند، همان مردمی که وی بارها و بارها بر سرشان بمب ریخته بود.

ساشا لورنتی، و دروغ‌های «ابو ایوانکا»
مخالفت با ستمگری و زشتی سنت دیرین نیاکان ماست 

ساشا لورنتی، و دروغ‌های «ابو ایوانکا» بعد از آنکه ترامپ با دبدبه و کبکبه، شلیک موشک‌های کروز «تاماهاک» Tomahawk را به پایگاه شعیرات در استان حمص سوریه، سوریه ویران و داعش‌زده فرمان داد، جغدهای‌جنگ در واشنگتن و ریاض و دوحه و تل‌آویو، سر از پا نشناختند. غارتگران موزه‌های حلب و تدمر و امثال احمد الجبرا و ابوبکر بغدادی، ورجه ورجه کردند و مداحان جان مک کین و مک مستر و استیو بَنِن، شنگول و ‌کیفور شدند. آیا آدمی از محیط جانورانه «الحَقُ لِمَن غَلَبَ»(حق با زور و ستم است)، تاثیر می‌پذیرد؟ آیا بر افکار عمومی جهان دشنه و کینه سوار است؟

«طرح بزرگ» استیون هاوکینگ / خدا، وِل مُعطل است !
The Grand Design  

«طرح بزرگ» استیون هاوکینگ / خدا، وِل مُعطل است ! کاری نداریم که ما خدا را ساخته‌ایم یا خدا ما را، امّا فاتحه‌اش را خوانده باشیم نیز، حکایت همچنان باقی‌ست. آیا او «آفریده»ای بود که «آفریدگار»ش را به بند کشید و شقاوت و اسارت و ازخودبیگانگی را توجیه کرد؟
یا، آن «دوست» که نزدیکتر از من به من است، نه ایجاز استعاری برای بخش‌های عمیق و رازآلود فیزیک که هنوز نمی‌فهمیم، نه معلول ترس و جهل بشر اولیه در برابر طبیعت اسرارآمیز، نه مخلوق ذهن ساده در برابر جهان پیچیده، نه برابرنهادِ دلهره‌ی نیستی در خمیره‌ی انسان، نه روح این دنیای بی روح و ماتم‌زده، بلکه «راز رازها» و قانونمندی قانونمندی‌هاست؟ بیاد داشته باشیم که خیلی پیش از ما هم، جهانی بوده و ما در بیش از ۹۹/۹۹ درصد از عمر جهان، اصلاً وجود نداشتیم که این پرسش‌ها را بپرسیم.

آناکرونیسم Anachronism
زمان‌پریشی و نابه‌هنگامی
əˈnakrəˌnɪz(ə)m 

آناکرونیسم Anachronism</br>زمان‌پریشی و نابه‌هنگامی این بحث به əˈnakrəˌnɪz(ə)m - Anachronism - آناکرونیسم(زمان‌پریشی و نابه‌هنگامی) می‌پردازد. داوری درباره‌ی گذشته بر پایه‌ی معیارهای نظری و اخلاقی دوران معاصر. مغالطه‌ای گاه‌نگارانه که طی آن، رویداد، گفتار یا هر چیز دیگری مطابق با ارزش‌های زمان فعلی ارزیابی می‌گردد. مقصود از مغالطه یک استدلال به ظاهر معتبر است که به منظور درست نشان دادن یک مدعای غلط یا باطل نشان دادن یک ادعای درست مطرح می شود.

آیا هوش، در حال جداشدن از شعور است؟
uncoupling of intelligence and consciousness 

آیا هوش، در حال جداشدن از شعور است؟ سرعت تغییرات جهان چنان افسارگسیخته است که به‌دشواری می‌توان تصوری از آینده داشت. صحبت از این است که خودآگاهی انسانی را می‌شود بر یک کامپیوتر سوار کرد و اینگونه می‌توان مغز آدمی را بازساخت.
گفته می‌شود بعدها شاهد ماشین‌هایی خواهیم بود که شعور و احساساتی شبیه به احساسات ما دارند. آیا هوش Intelligence و شعور Consciousness در حال جداشدن از یکدیگرند و ماهیت انسان بتدریج دگرگون خواهد شد؟

طاهر احمدزاده، او که مُصّدق برایش الگو بود

طاهر احمدزاده، او که مُصّدق برایش الگو بود تصویر مبارز رنجدیده و روشن ضمیر طاهر احمدزاده هِرَوی در بیمارستان مرا به سالهای دور برد. به اوائل انقلاب، وقتی شنیدم استاندار خراسان با دوچرخه به محل کارش می رود.
من در خاطرات خانه زندگان از آن مصدقی والامقام یاد کرده ام. از روزی که از زندان شاه آزاد شد و به مشهد آمد و در تظاهرات مردم، مرتجعین عکس فرزندان او و صمد بهرنگی را پائین کشیدند. آنوقت در زندان وکیل آباد بودم و یادم هست زنده یاد شکری(شکرالله پاکنژاد) با خشم تمام فریاد کشید:
همین حرکت برنامه‌ریزی شده نشان می‌دهد که بهمن استبداد در راه است و ما دوباره به زندان خواهیم افتاد.

سال نو مبارک، اما...تاریکی‌ها واقعی‌تر از آنند که تصور می‌شود

سال نو مبارک، اما...تاریکی‌ها واقعی‌تر از آنند که تصور می‌شود سال نو مبارک، اما در روزگاری که گرگ و روباه و موش دست به دست هم داده‌اند، این مبارکی، چگونه می‌خواهد محقق شود؟ مگر نه اینکه مبارک، باید با برکت و رشد و تعالی همراه باشد؟ به دنیای تیره و تار کنونی دقیق بنگریم، طالبان نفت و دلار بیداد می‌کنند و مرتجعین که از پستان دین شیر دنیا می‌دوشند، با عملکرد مستبدانه، دم به دم به آنان گرا می‌دهند.
دراین روزگار غریب که عقل به تبعید رفته و ابتذال به میدان آمده‌، در زمانه‌ای که آسیاب بر خون عاشقان می‌چرخد و بازار مکر و فریب گرم است، بهار هم سر به گریبان دارد. به قول شهریار در منظومه «حیدر بابا» گوئی ظلمت شب به روشنی چیره شده و چشمان گرگ در سیاهی‌ها خیره گشته‌است.

ویدا حاجبی به میهمانی خاک رفت
یاد باد آن که رُخَت شمع طرب می‌افروخت... 

ویدا حاجبی به میهمانی خاک رفت ویدا حاجبی هم به میهمانی خاک رفت. آیا آن گل زیبا که شور و شادی می‌بخشید، برای همیشه پژمرد؟ براستی مرگ چیست؟
درون ما لانه دارد یا از بیرون می‌آید؟ نردبان است یا بام؟ آیا مرگ سایه هم دارد؟ آیا خود مرگ هم می‌میرد یا تنها چیزی که زنده می‌ماند خود اوست؟ آیا ویدا که با وجود همه دردهایش شور می‌آفرید و رُخَش شمع طرب می‌افروخت، برای همیشه پژمرد و خاک و علف شد؟

سیاست، ما را از خانه‌ی ما (تفکر) رانده‌است

سیاست، ما را از خانه‌ی ما (تفکر) رانده‌است سیاست به عنوان یکی از مهم‌ترین و هولناک‌ترین وجه غفلت وجود ما مبدل گشته‌است. سیاست ما را از خانه ی ما (تفکر) رانده است. هم آنجا که از چیزی می‌گریزیم و هم آنجا که راغب و مفتون چیزی می‌شویم درهمه جا معیار و ملاک ما سیاست است.
ندایی درونی همواره مرا از مداخله در کارهای سیاسی منع کرده، و چون نیک می‌اندیشم می‌بینم حق به جانب او بوده است... کسی چون من که در برابرهیچ آفریده ای از بیم جان به کار خلاف عدالت تن در نمی‌دهد اگر گام درمیدان سیاست می‌نهاد بزودی هلاک می‌شد.

خط ماژینو و زیگفرید
مسأله تاریخ، تاریخ مسأله هاست 

خط ماژینو و زیگفرید بحث تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک که به رُخدادهای پس از بیگ بنگ(مه بانگ)،اشاره داشت و به دوران کنونی می‌‌رسید، تا پایان قرن نوزدهم در سایت خودم ثبت شده‌است. فعلاً نمی‌توانم آن بحث را پی بگیرم، چون به تحقیق بیش‌تر، کند و کاو دقیق‌تر و سرزدن به موزه‌های جدید نیاز دارد و بطور خاص به مطالعات میدانی و سفر، که متاسفانه امکانش را ندارم.
در پی دیدار از موزه یادبود «خط دفاعی ماژینو»، فکر کردم به آن و «خط دفاعی زیگفرید» که بعد از جنگ جهانی دوم بر سر زبان‌ها افتاد، بپردازم.

میراث مکتوب نیاکان (۱۲)
وِداها Vedas

میراث مکتوب نیاکان (۱۲) </br>وِداها Vedas ودا، همنشین حکمت است. علم حقیقی و بصیرت درونی است. از خویشتن پا برون نهادن و به «او» که حقیقت وجود و وجود حقیقی است دست یافتن. چگونه؟ اسیر نفرین‌ها و آفرین‌ها نشدن، من دروغین را با برنایی کنارزدن و به فردیت واقعی که با منیّت و خودبینی از بنیاد متفاوت است رسیدن.
گرد و غبار و زنگ و رنگ را از خود زدودن، سرنوشت خود را به دست گرفتن و با ازخودبیگانگی، گسیختگی و بی ریشه‌گی درآویختن.

میراث مکتوب نیاکان (۱۱)
مادَیان هَزار دادِستان
Mādayān ī Hazār Dādestān

میراث مکتوب نیاکان (۱۱) </br>مادَیان هَزار دادِستان</br>Mādayān ī Hazār Dādestān «مادَیان هَزار دادِستان» Mādayān ī Hazār Dādestān از مهم‌ترین اسناد تاریخ حقوقی ایران باستان است که بسیاری از ما حتی نام آن‌را نشنیده‌ایم. از جمله کتب غیردینی است که از زبان پهلوی ساسانی باقی مانده‌ و گوشه‌ای از بازیابی پیشینه حقوقی ایرانیان بشمار می‌رود.
این کتاب که «هزار رأی قضایی» هم نام گرفته، به پارسی میانه و خط و زبان پهلوی است و در نیمه نخست سده هفتم میلادی در دوره حکومت خسرو پرویز، در گور (فیروزآباد کنونی) نوشته شده‌است.

میراث مکتوب نیاکان (۱۰)
اَرداویراف‌نامه
Ardā Wīrāz-nāmag

میراث مکتوب نیاکان (۱۰) </br>اَرداویراف‌نامه</br> Ardā Wīrāz-nāmag در بحث میراث مکتوب نیاکان، به: یادگار زریران، نامهٔ تنسر به گُشْنَسپْ، گاتاها، «مانترا»ی تأمل‌برانگیز، ماتیکان یوشت فریان، درخت آسوریگ، اَوِستایِ گاهانی و غیرگاهانی، اندرزنامه‌های کهن ایرانی و –
خودای‌نامگ، کُهَن‌ترین کتابِ تاریخ ایران اشاره شد. با یادآوری مجدد این واقعیت که ایده‌های روزگار قدیم با جامعه امروز ما همخوانی ندارد و هویت ملی ایرانی، در هویت باستانی خلاصه نمی‌شود، این قسمت را به کتاب «اَرداویراف‌نامه» اختصاص می‌دهم.

میراث مکتوب نیاکان (۹)
خودای‌نامگ
Khwadāy-Nāmag
کُهَن‌ترین کتابِ تاریخ ایران

میراث مکتوب نیاکان (۹)</br>خودای‌نامگ</br>Khwadāy-Nāmag </br>کُهَن‌ترین کتابِ تاریخ ایران از دوره هخامنشیان، ثبت وقایع مهم سالیانه از رسوم دربار پادشاهان ایران بود. اشکانیان و ساسانیان نیز کتاب‌هایی در تاریخ شاهان خود داشته‌اند.
مهم‌ترین اثر تاریخی دورهٔ ساسانی که در آن نام پادشاهان ایرانی و وقایع دوران‌های مختلف(البته آمیخته با افسانه)، ضبط شده، خَودای‌نامک Khwadāy-Nāmag است که متشکل از دو واژه «خودای» xwaday به معناى شاه و «نامگ» namag به معناى کتاب می‌باشد. /br>می‌توان آن‌را کتاب شاهان یا شاهنامه نامید. در روزگار قدیم شاهنامه نام عمومی همه کتاب‌هایی است که در موضوع داستان‌های باستانی می‌نوشته یا می‌سروده‌اند.

میراث مکتوب نیاکان (۸)
اندرزنامه‌های کهن ایرانی
زمانه را چو نکو بنگری همه پند است 

میراث مکتوب نیاکان (۸)</br>اندرزنامه‌های کهن ایرانی من به فرهنگ ایران باستان ارج می‌نهم و یادآوری و بازخوانی آنچه را بن‌مایه هویت خویش می‌دانیم و از دیرباز در زبان و فرهنگ و آیین‌ها و اسطوره‌هایمان تداوم یافته، ضروری می‌دانم. به خاطره جمعی که بویژه از راه تاریخ حماسی و به یُمن زبان فارسی، در کنه ضمیر ما ریشه دارد، تعلق خاطر دارم، و به «ایده ایران» و استمرار تاریخی و فرهنگی آن اعتقاد دارم، اما...
اما، منظورم از برجسته‌کردن میراث مکتوب نیاکان، آریاگرایی‌ و جَدل‌های مذهبی، همچنین عرب‌ستیزی و ترک‌ستیزی، نیست.

میراث مکتوب نیاکان (۷)
اَوِستایِ گاهانی و غیرگاهانی
Avesta /əˈvɛstə 

میراث مکتوب نیاکان (۷)</br>اَوِستایِ گاهانی و غیرگاهانی مراد از اوستای گاهانی، اوستای کهن است که گاتاها(گاهان) را در بردارد. اوستای غیرگاهانی، اوستای مُتأّخر و مطالب درهم و برهمی است که افراد مختلف در زمان‌های مختلف به متن قدیمی افزوده‌اند. افزوده‌های پُر از خرافه که برخلاف گاتاها، هیچ ربطی به آیین زرتشت ندارد.
من به حکمت خسروانی و اندیشه ایرانشهری(آرمان‌های اجتماعی- سیاسی فرزانگان ایران باستان) تعلق خاطر دارم و نگرش آنان را در اوضاع و احوال روزگارشان به منظور طرح یک سامان اخلاقی – سیاسی و دربرگیرنده خیرهمگانی، نیک و شایسته تأمل می‌دانم، اما هدف از پرداختن به اینگونه مطالب، نگرش رمانتیک به ایران باستان نیست.

میراث مکتوب نیاکان (۶)
درخت آسوریگ
اگر کهن وجود نداشته باشد تازه وجود ندارد

میراث مکتوب نیاکان (۶)</br>درخت آسوریگ</br>اگر کهن وجود نداشته باشد تازه وجود ندارد پیش از هجوم اعراب به ایران زمین حدود ۱۲۵۰ سال تاریخ داشتیم، از تخت جمشید و باغ‌های پردیس و گزاره‌هایی چون پندار نیک و...که بگذریم، آثار خیلی زیادی به شکل مکتوب نداریم. البته می‌توان به افسانه آتش‌زدن همه کتابخانه‌ها بعد از حمله اعراب و فتح تیسفون، دلخوش بود و گفت بهمین دلیل، آثار مکتوب دوران پیش از اسلام از بین رفته‌است. اما این موضوع آنچنان که تبلیغ می‌شود واقعیت تاریخی ندارد.
اگر چنین بود چرا کتابی چون کلیله و دمنه باقی ماند؟ کلیله و دمنه که برزویه طبیب در زمان انوشیروان از هند به ایران آورد و به زبان پهلوی ترجمه کرد، نه تنها از بین نرفت، بعد از اسلام به عربی و فارسی هم ترجمه شد.
جدا از کلیله، مزدک و نهضت او، همچنین مانی، یا دین زرتشی و زروانیگری اخبارش به ما رسیده‌است و پاره‌ای از آثارشان هم اکنون در دست ماست.

میراث مکتوب نیاکان (۵)
ماتیکان یوشت فریان و صدای پای آب
Matikan-i Yosht Fryan 

میراث مکتوب نیاکان (۵)</br>ماتیکان یوشت فریان و صدای پای آب اگر حتی نام اینگونه آثار را نشنیده‌ایم تعجبی ندارد. از سرگرم‌شدن به ژورنالیسم مبتذل سیاسی که در بسیاری از مواقع از دانش سیاسی تهی‌ست، که بگذریم، این مسأله واقعی است که در پیامد هجوم اعراب به ایران زمین، بر متون پهلوی، غبار فراموشی نشست. متونی که از دیدگاه اساطیری، تـاریخ ادیـان، فرهنگ ایران باستان، و شناخت ویژگی‌های فرهنگی و اجتماعی گذشتگان اهمیت بسزایی داشت.
سده‌ها بعد هم که امثال محقق کرکی تشیع صفوی را حلوا حلوا کردند و مرتجعینی چون سید محمد باقر شفتی بر ذهنیت مذهبی و ذهنیت عاطفی مردم ستمدیده ایران سوار شدند...

میراث مکتوب نیاکان (۴)
گاتاها، «مانترا»ی تأمل‌برانگیز

میراث مکتوب نیاکان (۴)</br>گاتاها، «مانترا»ی تأمل‌برانگیز یکی از کهن‌ترین آثار مکتوب نیاکان ما، گاتاها(گات‌ها) است، هفده سروده‌‌ منسوب به زرتشت که در برگیرنده پیام و آموزش‌های اوست و برخلاف دیگر ضمیمه‌های اوستا با خرافه آلوده نشده‌است. سروده‌های گاتاها، «مانترا» توصیف شده یعنی قابل تأمل و اندیشه‌برانگیز است.
از اوستا تنها چیزی که به زرتشت و دین زرتشتی تعلق دارد همان گاتاها است.

میراث مکتوب نیاکان (۱)
دوران ایران باستان

میراث مکتوب نیاکان (۱) </br>دوران ایران باستان وقتی پرسش‌های خویشاوند، پاسخ‌های روشمند پیدا کند، علم جوانه می‌زند.
هم سؤال از علم خیزد هم جواب
هم‌چنانک خار و گل از خاک و آب
اگرچه در بحث تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک، رویدادهای مربوط به ایران هم اشاره شد، اما به میراث مکتوب نیاکان‌مان‌ نپرداختم. از آنجا که به قول فردوسی «شکاریم یکسر همه پیش مرگ» و هیچکس نمی‌داند کی و کجا خواهد افتاد، دوست دارم قبل از آنکه آن رفیق شفیق را با تبسم در آغوش گیرم و غبار شوم، غبار از یادمان‌ گذشتگان بزدایم حتی اگر به اندازه یک پر کاه باشد.

نور، این «ذره – موج» پُر از زیبایی و راز
Measurement of the Speed of Light 

نور، این «ذره – موج» پُر از زیبایی و راز پیش از پرداختن به موضوع اصلی این بحث - نور از منظر فیزیک و اندازه‌گیری سرعت آن - و اشاره به «اوله رومر» Ole Rømer اخترشناس دانمارکی که ۳۴۰ سال پیش در چنین روزهایی نشان داد سرعت نور قابل اندازه‌گیری است،
بیاد بیاوریم هر زیبایی که به چشم ما می‌آید از پرتو نور و روشنایی است وگرنه در تاریکی، زیبایی مفهومی ندارد.
اگر نور نبود رابطه ما با جهان و هرچه در آن است قطع می‌شد. نور و رنگ را از نگارگری و معماری یا زیبایی‌های طبیعت، چون فصل بهار و برگ خزان و سپیدی برف و آسمان آبی بگیریم چه چیز می‌ماند جز سیاهی و ظلمت؟

میراث مکتوب نیاکان (۳)
نامهٔ تنسر به گُشْنَسپْ
Tansar's epistle to Goshnasp
تمیز حقیقت از میان برخاسته‌است 

میراث مکتوب نیاکان (۳)</br>نامهٔ تنسر به گُشْنَسپْ </br> Tansar این بحث در مورد نامه تنسر است. در روزگار ساسانیان، تنسر(بهرام خورزاد) موبد موبدان بود. وی در واکنش به انتقادات گُشْنَسپْ(شاه طبرستان) از دستگاه قدرت، نامه‌ای نوشت و او را به موافقت با اردشیر بابکان فراخواند.
نامهٔ تنسر(توسر) را «ابن مقفع» از زبان پهلوی به عربی ترجمه کرده‌است. متن اصلی آن (به خط پهلوی) در دسترس نیست اما ترجمه فارسی‌اش در کتاب تاریخ طبرستان اثر «ابن اسفندیار» آمده‌است. نامه تنسر یکی از ماندگارترین منابع برای شناخت اندیشه سیاسی ایران باستان جهت آگاهی از تأسیسات حکومتی عهد ساسانی است.

میراث مکتوب نیاکان (۲)
یادگار زریران، «بهَگَوَد گیتا»ی ایرانی
Yadegar-e Zariran 

میراث مکتوب نیاکان (۲)</br>یادگار زریران، «بهَگَوَد گیتا»ی ایرانی این بحث مربوط به «یادگار زریران»، یکی از کهن‌ترین سوگنامه‌های ایرانی و بازمانده ارزشمندی از میراث پارتی است. یک رساله حماسی – مذهبی که در اصل به زبان پهلوی اشکانی بوده ولی صورت کنونیِ آن به خط و زبان پهلوی – زبان پارسی میانه – است.
حوالی سال ۵۰۰ میلادی نوشته شده و قدیمی‌ترین داستان پهلوانی به زبان‌های ایرانی است. شامل ۱۱۴ بند (اصلی)، ۷ بند پایان‌نوشت و ۳۰۰۰ واژه پهلوی است. موضوع یادگار زریران، بیان دلاوری‌ ایرانیان و معتقدان دین نو (زرتشتی) در برابر خیونان (تورانیان) است.

شب، هاوانا می‌رقصد
به یاد فیدل کاسترو

شب، هاوانا می‌رقصد</br>به یاد فیدل کاسترو کوبا، سرزمین خوزه مارتی است. همو که در شعر ستاره و یوغ گفت:
بنگر این دو مظهر زندگانى را که چه دردناک به تو ارمغان مى دهم فرزند. بنگر و بگزین یکى یوغ است هر که آن را بپذیرد کامیاب مى گردد چونان نر گاوى رام، در خدمت خان بر بسترى از کاه گرم خواهد آرمید و یونجه فراوان خواهد یافت و دومى رمزى است که خویشتنِ من پدید آورده‌است چونان قله اى که با کوه به دنیا مى آید و آن ستاره است که نور مى افشاند و نابود مى کند و چون در دست حاملان خود بدرخشد تباهکاران مى گریزند.
آن که نور به همراه دارد همیشه تنها است.

دست‌نوشته‌ها نمی‌سوزند
Manuscripts Don't Burn  

دست‌نوشته‌ها نمی‌سوزند در آغاز گفتگو پیرامون پیش‌زمینه های جزوه سبز – قسمت چهاردهم (دوگانگی خردکننده و فرساینده بهرام آرام)، به فیلم «دست‌نوشته‌ها نمی‌سوزند»، اشاره نمودم که داستان آن حول و حوش نیروهای امنیتی و شقاوت آنها بود و از حقوق انسانی از دست رفته‌ای حرف می‌زد که بدون آن توان رشد و پویایی از یک جامعه سلب می‌شود.
محمد رسول اف در فیلم «دست نوشته‌ها نمی‌سوزند»، که آن را پس از تجربه زندان ساخته‌است، نشان داد که یک هنرمند دردمند اگر مدتی هم از روی اضطرار و ارعاب ساکت شود عاقبت راهی برای بیان تجربه‌های زندگی و دیدگاه‌هایش پیدا می‌کند.

ما همه ابلوموف Oblomov هستیم
به یاد غلامحسین ساعدی که در غیبت خویش نیز حاضر است 

ما همه ابلوموف Oblomov هستیم اگرچه ابلوموف بیشتر هجوی بود علیه اشراف قرن نوزدهم روسیه که زندگی را با تن پروری و خمودگی می‌گذاراندند، اما به بطن این داستان که برویم می‌بینیم، دور و بر ما پُر از ابلوموف است و ما همه یه جورایی مثل او رفتار می‌کنیم و می‌شنگیم.
باری به هر جهت، رؤیاپرداز و الکی خوش. خود کاری نمی‌کنیم اما از اینکه دیگری کاری کند ناراحت می‌شویم. هنری جز تخطئه دیگران نداریم. کسان دیگه رو جلو می‌اندازیم اما خودمون استادیم در کنارکشیدن و دلمون خوشه از اینجا و از آنجا، به اصطلاح «اخبار داغ»ی را که امروز هست و فردا نیست باز تکرار کنیم.
به جای تولید اندیشه و ترویج روشنگری، پی راحت الحلقوم می‌گردیم و در جنگل مولای «نت» (اینترنت) بیشتر Fast food «فَست فود»های فیسبوکی و تویتری گاز می‌زنیم.

صفرخان، آن سرو بلند که ایستادگی برازنده‌اش بود

صفرخان، آن سرو بلند که ایستادگی برازنده‌اش بود در زمانه‌ای که عقل به تبعید رفته و ابتذال به میدان آمده‌است، در جامعه‌ فراموشکار و بیرحم ما که حتی فرزندان خویش را هم که سال‌ها رنج اسیری در زندان‌ها را تحمل کرده و جانباخته‌اند، به یاد نمی‌آورد و خالی از ذهنیت تاریخی و حافظه تاریخی است، اندوه درگذشت امثال صفرخان خیلی سنگین است.
به قول زنده یاد غنی بلوریان «مدت سی سال آزگار هیچگاه، حتی یک نفر از هموطنانش در زندان را بر وی نگشود تا با لبخندی این جان شیفته را شاد گرداند» او در زمان حیاتش هم فراموش شد.

استوانهٔ کورش Cyrus Cylinder «مانترا»ی خیال‌انگیز

استوانهٔ کورش Cyrus Cylinder «مانترا»ی خیال‌انگیز در شاهنامه فردوسی، به نام کورش اشاره نشده‌‌است. چرا؟
شاهنامه به کنار، چرا در متون اوستایی، همچنین متون پهلوی اشکانی، پهلوی ساسانی، مانوی، سغدی، و دیگر متون ایرانی میانه، نامی از کورش دیده نمی‌شود؟
از اسکندر در اوستا، و در مثنوی پنج گنج نظامی، یاد شده، امّا نامی از کورش نمی‌بینیم. در تاریخ بیهقی، تاریخ یعقوبی، جهانگشای جوینی، مجمع التواریخ، و در مثنوی معنوی هم هیچ ذکری از نام و حیات کورش نیست. چرا؟

داستان عاشورا، آلوده به خرافه و افسانه است

داستان عاشورا، آلوده به خرافه و افسانه است حساب مردم، مردمی که از مراسمی چون عاشورا یک عمر خاطره دارند، از حکام جور جداست. برای مثال یک آذربایجانی حتی اگر یکبار دسته‌های عزاداری «شاخسی، واخسی» (شاه حسین، وای حسین) را دیده باشد که در صف‌هایی طویل، راهی کوچه و خیابان شده و نهایتاً خود را به خیمه‌های به آتش کشیده شده رسانده و به سوگ واقعه می‌نشینند، نمی‌تواند فراموش کند. برای او عاشورا(حالا هر اعتقادی داشته باشد) دنیایی خاطره است.

«فارک» اسلحه را بر زمین می‌گذارد
Columbia-Farc peace deal
خون بخون شستن محال‌ است و محال 

«فارک» اسلحه را بر زمین می‌گذارد</br>Columbia-Farc peace deal جدا از شبیه سازی‌های کور که در بسیاری موارد نابجاست، آیا آنچه سرانجام فارک FARC به آن رسید(حزب سیاسی)، «آش خاله» و در تقدیر است؟ آیا «نقشه راه» فارک می‌تواند سرمشق قرار گیرد و به دُور و تسلسل خشونت در میهن ما پایان دهد؟
آیا قاتلین زندانیان سیاسی که حرث و نسل میهن ما را بر باد داده‌اند و به جنایات صورت‌گرفته افتخار می‌کنند، این ظرفیت را دارند که به این «اپیس‌منت» معقول، رو آورند؟ مدعیان صاحب اختیاری مقاومت، چطور؟

دکتر علی جوان به غُبار پیوست - او نماند اما «لیزر گازی» ماند

دکتر علی جوان به غُبار پیوست - او نماند اما «لیزر گازی» ماند دوشنبه ۲۲ شهریور ۱۳۹۵(۱۲ سپتامبر ۲۰۱۶)، فیزیکدان ایرانی دکتر علی جوان «از مُبدعان لیزر هلیوم-نئونی که رفته‌رفته به خاستگاهی برای شبکه‌های فیبر نوری، به‌عنوان زیرساخت کنونی مخابرات و اینترنت بَدَل شد»، سر بر خاک نهاد.
او فرزند دکتر موسی جوان حقوقدان و نویسنده تبریزی بود

«مارک ریبو» نیست؛ امّا عکس‌هایش هست

«مارک ریبو» نیست؛ امّا عکس‌هایش هست «مارک ریبو» Marc Riboud یکی از آخرین بازماندگان نسل عکاسان بزرگ قرن بیستم که بعضی از عکس‌هایش جزء اسناد تاریخی محسوب می‌شوند درگذشت.
او استاد عکاسی سیاه و سفید بود و طی چندین دهه کار حرفه‌ای، به کشورهای گوناگون سفر کرد و الجزایر، نپال، ژاپن، شوروی (سابق) و ویتنام، از عدسی دوربین‌اش پنهان نماند. به مناطق دورافتاده‌ای چون بنارس(هند)، نیجر، فاس(مراکش) و شاآنچی(چین) هم سرک کشید و عکس گرفت.

کفر برتراند راسل نوعی ایمان است
گفتگو با CBC و BBC

کفر برتراند راسل نوعی ایمان است</br>گفتگو با CBC و BBC وقتی توجه شما به چیزی یا فلسفه‌ای جلب می‌شود، تنها پرسشی که باید از خودتان بپرسید این است: واقعیت‌ها چیستند و این واقعیت‌ها بر چه حقیقتی دلالت دارند. نباید آنچه را دوست دارید حقیقت داشته باشد، یا فکر می‌کنید حقیقت بودنش برای جامعه مفید است، شما را منحرف کند. فقط ببنید واقعیت‌ها چه هستند.
در دنیایی که هر روز بیش از پیش درهم تنیده‌تر می‌شود باید یاد بگیریم همدیگر را تحمل کنیم. باید بپذیریم کسانی هستند که چیزهایی می‌گویند که ما دوست نداریم. با این مسئله باید کنار بیاییم. اگر قرار است با هم زندگی کنیم نه که با هم تلف شویم باید چنین تحمل و از خودگذشتگی را بیاموزیم. تنها در این صورت می‌توانیم باهم زندگی کنیم.

فایل صوتی آیت‌الله منتظری و قهقههِ قاتلین

فایل صوتی آیت‌الله منتظری و قهقههِ قاتلین آدمی در بسیاری از مواقع؛ خودش نیست یا بهتر بگویم خودِ خودش نیست. رفتارش مهندسی‌شده و بنا بر موقعیت ‌است. خود را می‌پوشاند و در زیر نمودی که به چشم دیگران می‌آید، قاییم می‌شود. حال بگذریم که دانسته و ندانسته به نوعی در تعارض با خود هم به سر می‌بَرد. انگار هیچکس غریبه‌تر از خودِ آدمی نسبت به خودش نیست...
در سلول زندان اما؛ و بویژه وقت رحیل که «عمر سبک سایه‌ی ما بسته به آهی ست»، خودِ واقعی ما که از انظار پنهان و استتار شده بود کشف حجاب می‌کند و با هزار چشم به ما زُل می‌زند.

ز خاک خویش طلب آتشی که پیدا نیست
محمود عباس؛ غزه و حماس

ز خاک خویش طلب آتشی که پیدا نیست</br>محمود عباس؛ غزه و حماس آیا رشد جریاناتی چون حماس به خاطر این هم هست که نيروهای ساف زیر پوش واقع‌گرایی، به پراگماتيسم و «باری به هر جهت»، و هدف وسیله را توجیه می‌کند، روآورده و از مباحث ايدئولوژيک و انقلابی پيشين فاصله گرفته‌اند؟ آیا این امر ایجاد خلأ نکرده و نمی‌کند؟ بی خود نیست که جریانات ارتجاعی که با لائيک بودن ساف و رهبری آن مخالفند در بين توده‌های مردم کشورهای مسلمان گوش‌های شنوائی می‌يابند.

در مورد صحبت‌های آقای پرویز معتمد
مسؤول سابق تیم‌های تعقیب و مراقبت و شنود ساواک 

در مورد صحبت‌های آقای پرویز معتمد از آقای معتمد که از تیرماه ۱۳۵۴ تا اواخر دیماه ۱۳۵۷ از کلیه سوژه‌های کلیدی کمیته مشترک شنود کرده‌است، همچنین از آقایان رضا عطارپور مجرد(حسین زاده) و ناصر نوذری(رسولی) و... انتظار می‌رود داستان به رگبار بستن (بیژن جزنی، کاظم ذوالانوار، و...) را نیز - البته نه آنچنان که آقای ثابتی نقل کرده‌اند - همانگونه که واقع شده، روایت کنند. فردا یا پس‌فردا همه غبار می‌شویم...غبار...

گذشته پیش‌درآمد اکنون است
What’s past is prologue 

گذشته پیش‌درآمد اکنون است بیشتر مدارک و شواهد تاریخی؛ همچنین خاطره‌های فردی، با نوعی کائوس (آشفتگی و پریشیدگی) همراه است. پژوهشگر تاریخ اگر به وقایع‌نگاری صرف بسنده نکند؛ و در پی وقایع‌نمایی هم باشد، می‌کوشد این پریشیدگی(پریشیدگی وقایع تاریخی) را آراسته و سامان بخشد اما نمی‌تواند تمام و کمال از پس آن برآید. چرا؟ چون سایه‌اش یا بهتر بگویم گرد و غبارش خود را اینجا و آنجا نشان می‌دهد. اینجور نیست که تاریخ همیشه با سلسله‌ای از علت و معلول؛ همنشین باشد. ممکن‌ها و محتمل‌ها Contingency هم سَرَک می‌کشند.

پیمان الیزه و پیامدهایش
The Élysée Treaty  

پیمان الیزه و پیامدهایش The Élysée Treaty پیمان الیزه، ۲۲ ژانویه سال ۱۹۶۳ بین فرانسه و آلمان، با هدف بهبود مناسبات دو جانبه و از بین بردن سردی ناشی از جنگ جهانی دوم امضاء شد. قرارداد الیزه را شارل دوگل، رئیس جمهور وقت فرانسه و کنراد آدناور، اولین صدراعظم جمهوری فدرال آلمان امضا کردند. فرانسه و آلمان، زمانی دشمنی‌شان مثال زدنی بود و قرارداد الیزه نقش مهمی در نزدیکی این دو کشور به هم داشت.

داستان مرد حصیری
The Wicker Man

داستان مرد حصیری</br>The Wicker Man داستان «مرد حصیری» The Wicker Man که در فیلمی به همین نام به تصویر کشیده شده، بنوعی سرگذشت خود ماست.
درختی در جنگل رویید و روی آن درخت شاخه بزرگی بود و روی آن شاخه بزرگ شاخه کوچکی و روی آن شاخه کوچک لانه یک پرنده و داخل آن لانه تخمی و داخل آن تخم پرنده‌ای و از آن پرنده پَری بدست آمد و از آن پَر بستری [برای خواب] مهیا شد و در آن بستر دختری بود و «کنار» آن دختر مردی و از آن مرد نطفه‌ای پدید آمد و از آن نطفه پسری و از آن پسر مردی و از آن مرد مزاری و از آن مزار درختی روئید...

دکتر هاشم بنی‌ طُرُفی سر بر خاک نهاد

دکتر هاشم بنی‌ طُرُفی سر بر خاک نهاد زندانی دو نظام شاه و شیخ، دکتر هاشم بنی طُرُفی مترجم کتاب «حیات: طبیعت، منشاء و تکامل آن» اثر الکساندر ایوانوویچ اُپارین در تهران به میهمانی خاک رفت. آن انسان فرزانه که لحظه‌ای از اندیشیدن، نوشتن و روشنگری دست برنمی‌داشت در زمان شاه سه بار و رویهم به مدت ۱٨ سال و در جمهوری اسلامی حدود ۵ سال را در زندان سپری کرد.
گریه و خنده‌‌اش همچو شمع و سحر آمیخته با یکدیگر بود. با خنده می‌گریست و با گریه می‌خندید.

آشکارشدن امواج جاذبه؛ لحظه‌ای مهّم در تاریخ علم
Einstein’s ripples in spacetime, spotted for first time 

آشکارشدن امواج جاذبه؛ لحظه‌ای مهّم در تاریخ علم رصد کردن امواج گرانشی یادآور کار گالیله است وقتی تلسکوپ را به سوی آسمان چرخاند و دریچه‌ای نو به سوی رصد آسمان گشود. این کشف همچنین، یادآور ویلهلم رونتگن، و مسلح شدن آدمی به اشعه ایکس است که به مدد آن نادیدنی‌ها دیده شد. حالا برای اولین بار در تاریخ، جهان بوسیله امواج گرانشی با ما سخن خواهد گفت و ما صدای کیهان را می‌شنویم! البته او پیش از این هم با ما به زبان امواج گرانشی حرف می‌زد اما کر بودیم و آنرا نمی‌شنیدیم.

شنگول و منگول؛ و گرگ‌های پنجه فرو کرده در آرد

شنگول و منگول؛ و گرگ‌های پنجه فرو کرده در آرد همه «مانقورت» شده و در جلد گرگ رفته‌‌ و بی آنکه ظاهراً جبری در کار باشد تبدیل به مهره و رُبات شده‌اند.
هر دستوری برسد بی چون و چرا اجرا می‌کنند، هرچه در ذهن داشتند از یاد برده و حتی در صورت روبرو شدن با پدران و مادران خود، آنها را نمی‌شناسند و به قصد کشتن‌شان، تیر از کمان رها می‌کنند. از شکم گرگ جَسته‌اند، اما رفتار گرگانه در تمام حرکات و سکنات‌شان پیداست.

تائو ته جینگ - کتاب طریقت
Dàodéjīng 

تائو ته جینگ - کتاب طریقت انسان خوب کسی نیست جز آموزگاری برای انسان بد و انسان بد کسی نیست جز چالشی برای انسان خوب. اگر این را درک نکنیم؛ به حتم راه را گم می‌کنیم؛ اگر چه خیلی باهوش باشیم.
جهان در اتحاد اضداد به سامان است. چون که زشتی هست، زیبائی را می‎توان دید چون پلیدی وجود دارد، نیکی را می‎توان فهمید.
از هم پرُند آسان و سخت. از هم‎اند هست و نیست...

نامه‌های جعلی عُمَر و یزدگرد سوم

نامه‌های جعلی عُمَر و یزدگرد سوم موضوع این مقاله نامه‌های جعلی است که ادعا می‌شود پس از جنگ قادسیه و پیش از جنگ نهاوند بین عمر بن خطاب و یزدگرد سوم، شاه ساسانی رّد و بَدل شده‌است. نامه جعلی یزدگرد و عمر، مرا به باد کتیبه جعلی آشوربنی پال که در بابل چنین و چنان کردم، دستخط جعلی منسوب به امیرکبیر خطاب به عمه ناصرالدین شاه…، و نیز نامه غیرواقعی چارلی چاپلین به دخترش می‌اندازد.

زندان قصر، دادگاه ژیان پناه و داستان تجاوز به زندانیان سیاسی

زندان قصر، دادگاه ژیان پناه و داستان تجاوز به زندانیان سیاسی ستم به زندانیان سیاسی در رژیم پیشن واقعیت داشت و نباید آنرا به دلیل بیداد بسا بسا بیشتر رزیم کنونی، از قلم انداخت و سرپوش گذاشت. استبداد زیر پرده دین، غنچه لبخند را بر لبان ستمدیدگان پژمرد و به معانی غائی نهفته در کلمات هم ستم کرد ولی رنج آزادیخواهان در رژیم پیشین کم نبود و مرور آن دوران درس‌های قابل تأملّی دارد. گرچه در گذشته نباید زیست امّا، به گذشته باید نگریست. گذشته پیش درآمد اکنون و چراغ راه آینده است. باید بر لب جوی تاریخ بنشینیم و از آن بیاموزیم.
البته هر تاریخ واقعی، تاریخ معاصر است. یعنی فهمیدن ما با واقعیت کنونی دَمخور و همنشین می‌شود و از آن تأثیر می‌گیرد.

آلبر کامو و رُمان سقوط La Chute
احساسات آدمی را تنها مرگ بیدار می‌کند 

آلبر کامو و رُمان سقوط La Chute نکته محوری کتاب سقوط این است که حکم صادر کردن به این راحتی نیست بویژه وقتی با نفی دیگری، می‌خواهیم خودمان را اثبات کنیم. بسیاری از ما میل داوری‌کردن اما داوری نشدن، داریم و خوب می‌دانیم اگر لحظه‌ای پیش بیاید که بخواهیم خود را قضاوت کنیم، آن مجسمه‌ای که از خود ساخته‌ایم فرو خواهد ریخت.
وای اگر اسرار نهان هر کدام ما فاش شود....

اخلاق ماکیاولی و سیاست مروانی
آیا تزویر و نادرستی، کوتاه‌ترین راه نیل به پیروزی است؟ 

اخلاق ماکیاولی و سیاست مروانی در دهه پُرابتلای ۶۰؛ شماری از بازجویان و شکنجه‌گران، ابایی نداشتند به زندانیان سیاسی علاوه بر شلاق، اتهامات اخلاقی هم بزنند. معتقد بودند باید مخالف را با برچسب زدن و تهمت (هر اتهامی) از میدان به در بُرد.
سنت سیئه و سخیفی که در دیدگاه‌های ارتجاعی فقهای مستبد ریشه داشت که به اسم مرزبندی، بذر کینه و خشونت می‌پاشیدند.
شگفتا که اضداد آنان نیز هم‌اکنون بر همان بیراهه می‌روند و همان روضه را می‌خوانند!
امثال عمربن عاص و گوبلز باید از گور خویش برخیزند و پیش مرتجعین جدید لُنگ بیاندازند. همانها که برای رسیدن به قدرت، پست‌ترین وسایل را هم توجیه کرده و در تهمت و افترا به مخالفین خویش «اِشِل» زده‌اند!

چند قصهِ گلپایگانی - آخاله اُوغُور بخیر

چند قصهِ گلپایگانی - آخاله اُوغُور بخیر این ویدئو شامل ۱۵ قصّه (با بیش از ۱۰۰۰ واژه گلپایگانی) است. واژه‌هایی که برای ثبت و ضبط آن بیش از دو سال وقت گذاشته‌ام. هدف این است که گویش گلپایگانی از یادها نرود.
چنانچه شما دوستی اهل گلپایگان دارید لطفاً این ویدئو را برای وی بفرستید و اگر بتوانید آن را به فایل صوتی تبدیل کنید برای هموطنانمان در ایران که نمی‌توانند یوتیوب را باز کنند شنیدنش آسان است.

اصلِ عدمِ قطعیّت؛ خاصیت بنیادین و گریزناپذیرِ جهان
Uncertainty Principle 

اصلِ عدمِ قطعیّت؛ خاصیت بنیادین و گریزناپذیرِ جهان این بحث در مورد «اصلِ عدمِ قطعیّت» Uncertainty Principle در مکانیک کوانتومی است که هایزنبرگ فیزیکدان آلمانی هوادار افلاطون، در سال ۱۹۲۷ میلادی فرمول‌بندی کرد. تلاش می‌کنم به زبان غیر ریاضی اندکی هم که شده آن را توضیح دهم. اصلِ عدمِ قطعیّت نشانگر گام نهادن آدمی بر آستانه جدیدی از آگاهی است، یکی از پایه‌های بنیادی مکانیک کوانتوم و مقوله‌ای مربوط به فیزیک است، اما کسانی بی‌آنکه آنرا دقیقاً بشناسند، برای کوبیدن مخالف و به‌کُرسی‌نشاندن حرف خویش، وقت و بیوقت به آن گریز زده و از معنی تهی می‌کنند.

پوری سلطانی‌(همسر مرتضی کیوان) سر بر خاک نهاد
عشق برای هیچ کس گناه نیست 

پوری سلطانی‌(همسر مرتضی کیوان) سر بر خاک نهاد پوری سلطانی، مادر کتابداری نوین ایران به میهمانی خاک رفت. وی همسر زنده یاد مرتضی کیوان یکی از تاثیرگذارترین چهره‌های فرهنگی در دهه‌های چهل و پنجاه بود که ۲۷ مهر ۱۳۳۳ تیرباران شد.
مرتضی کیوان همنشین برجستگان شعر و ادب آن دوره ایران و حلقه اتصال بسیاری از شاعران و نویسندگان نظیر احمد شاملو، سیاوش کسرایی، مصطفی فرزانه، هوشنگ ابتهاج، نجف دریابندری و... بوده‌است.
بیاد «مردی که شب به سلام آفتاب رفت» و زن فرهیخته‌ای که آنهمه او را دوست داشت، بخشی از نامه اول مرتضی کیوان را به همسرش بازنویسی می‌کنم.

سباستین کاستلیو؛ و سوختنِ «سِروِه‌تُس» در آتش
گذشته؛ پیش‌درآمد اکنون است 

سباستین کاستلیو؛ و سوختنِ «سِروِه‌تُس» در آتش در ادامه بحث تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک به وقایع قرن شانزدهم میلادی؛ اصلاحات پروتستانی، استبداد دینی در زمان «ژان کالوَن» و خروش «سباستین کاستلیو» که با ایستادگی دلیرانه در برابر مرتجعین جانب ستمدیگان را گرفت، می‌رسیدم اما فعلاً چندین سده قبل از میلاد و زمان مرگ سقراط هستم و تا آن وقت کی مُرده و کی زنده...

توافق هسته‌ای؛ سکنجبین بود یا جام زهر؟
?Nuclear Deal, poison or sweetener 

توافق هسته‌ای؛ سکنجبین بود یا جام زهر؟ وقتی چیز غریبی می‌شنویم، نباید پیشاپیش آن را رّد کنیم، چرا که این کار نابخردی است. در واقع، چیزهای هولناکی ممکن است درست باشند و بسیاری از چیزها که آشنا و یا ستایش شده هستند چه بسا که دروغ باشند. حقیقت به خودی خود حقیقت است نه از آن رو که مردمان بسیاری بدان باور دارند.
ابن نفیس، «شرح معنی القانون»
ایران؛ در مذاکرات هسته‌ای (رایزنی‌ها و تلاش‌های دیپلماتیک سلسله‌وار با گروه ۱+۵)، توانسته امیتازات بزرگی از آن سوی میز بگیرد. آیا ادعای فوق واقعیت دارد؟

دایره المعارف‌ها، شناسنامه‌های حقیقی یک ملت‌اند (۸)
یادی از دکتر غلامحسین مصاحب
استاد بی‌همتای آموزش روشمندی 

دایره المعارف‌ها، شناسنامه‌های حقیقی یک ملت‌اند (۸) </br>یادی از دکتر غلامحسین مصاحب دکتر مصاحب مقاله‌ای دارد با عنوان: «کشف‌القناع یا اولین کتاب مثلثات». ابتدای مقاله می‌نویسد:
«اروپایی‌ها تا شصت سال پیش طرح مسایل مثلثاتی را به صورت یک علم جداگانه به رگیومنتانوس از ریاضی‌دان‌های قرن پانزدهم میلادی نسبت می‌دادند. ولی چاپ یکی از آثار خواجه نصیرالدین توسی موسوم به کشف‌القناع ثابت کرد که دویست سال قبل از رگیومنتانوس، این دانشمند بزرگ ایرانی مثلثات را به صورت رشته مستقلی از ریاضیات درآورده و کتاب جامع و نفیسی در باب آن تالیف کرده است.»

دایره المعارف‌ها، شناسنامه‌های حقیقی یک ملت‌اند (۷)
یادی از دکتر غلامحسین مصاحب
دانشنامه‌های مشهور جهان 

دایره المعارف‌ها، شناسنامه‌های حقیقی یک ملت‌اند (۷)</br>یادی از دکتر غلامحسین مصاحب دکتر غلامحسین مصاحب با آن که در رشتهٔ ریاضیات تحصیل کرده بود، تقریباً در همهٔ رشته‌های فرهنگ فارسی مطالعهٔ جدی داشت، و به‌همین مناسبت صلاحیت او برای سرپرستی طرح تألیف «دایره‌المعارف» تردید برنمی‌داشت.
شایان ذکر است که دکتر مصاحب در سن ۲۸ سالگی کتاب «جبر و مقابله خیام» را از عربی به فارسی ترجمه و منتشر کرده‌ بود. این کار نخستین معرفی خیام به عنوان ریاضی‌دان در یک اثر مستقل به فارسی بود. وی چند سال پس از این ترجمه با انتشار کتاب «حکیم عمر خیام به عنوان عالم جبر» گام مهمی در معرفی خیام ریاضی‌دان برداشت.

نشستِ عبرت‌ انگیزِ صدام حسین
بغداد؛ قاعة الخلد (۲۲ ژوئیه ۱۹۷۹) 

نشستِ عبرت‌ انگیزِ صدام حسین ۳۱ تیر ۱۳۵۸ صدام نشست رهبران حزب بعث را برگزار کرد تا از منتقدین زهر چشم بگیرد و جای پای خود را محکم کند. دستور داد در آن نشست همه حرکات و سکنات حضّار فیلم‌برداری شود. شماری از مداحّان در آن مراسم مهندسی‌شده؛ تا توانستند های و هوی کردند و قربان صدقه رهبری رفتند. صدام در آن نشست اسامی تعدادی از اعضا را که به زعم وی جاسوس و خائن به‌شمار می‌آمدند یکی یکی قرائت کرد و گفت از جای خود بلند شوند و بیرون بروند...

دایره المعارف‌ها، شناسنامه‌های حقیقی یک ملت‌اند (۶)
مقدمه‌ی دکتر مصاحب بر دایره‌المعارف فارسی

دایره المعارف‌ها، شناسنامه‌های حقیقی یک ملت‌اند (۶)</br>مقدمه‌ی دکتر مصاحب بر دایره‌المعارف فارسی دایره المعارف‌ها، مانند لغت‌نامه‌ها و اطلس‌ها، از جمله‌ی «کتاب‌های مرجع» هستند، یعنی کتاب‌هایی که شخص برای کسب اطلاع کمابیش اجمالی در موضوع معین به آن‌ها مراجعه می‌کند. هیچ‌گاه دیده یا شنیده نشده‌است که کسی یک دایره‌المعارف یا یک کتاب لغت را باز کند، و از اول تا آخر بخواند، یا کسی بخواهد با خواندن یک دایره المعارف، هر قدر هم که مفصل باشد، طبیب یا ریاضی‌دان یا مهندس یا مورخ شود.

ما همه چائوشسکو هستیم

ما همه چائوشسکو هستیم کم نبوده و نیستند کسانیکه در آعاز با شور انقلابی و میهنی در برابر ستم و استبداد ایستادند و انگیزه‌ای جز برفراری عدالت اجتماعی و آزادی نداشتند اما وقتی سوار اسب قدرت شدند، به جلد فرعون رفتند و بازی درآوردند. چائوشسکو نیز به زندان ستمگران افتاده و رنج‌ها دیده بود.
متأسفانه منطق حق و باطل همه جا کار نمی‌کند و سمبه پر زور قدرت است که حرفش را به کرسی می‌نشاند. قدرت در چشم همه تئوریسین‌های سیاسی نوعی مشروعیت ایجاد می‌کند و مشروعیت قدرت هم اقتضاء می‌کند مخالف سرکوب شود.

دایره المعارف‌ها، شناسنامه‌های حقیقی یک ملت‌اند (۵)
یادی از دکتر غلامحسین مصاحب
پدیدآورندگان دایره‌المعارف مصاحب 

دایره المعارف‌ها، شناسنامه‌های حقیقی یک ملت‌اند (۵)</br>یادی از دکتر غلامحسین مصاحب دکتر غلامحسین مصاحب، باغبان مهربان و دلسوز دایره‌المعارف که به قول داریوش آشوری در ره‌بردن به گوهر جویندگی و پویندگی علم مدرن و در درک و رعایت روشمندی علمی بی‌همتاست ـ گرچه نزدیک به چهل سال است به میهمانی خاک رفته اما، تا همیشه زنده است و حضور دارد.
دکتر مصاحب به جز کتاب «دسیسه علی دشتی»، دکتر مصاحب نوشته دیگری دارد که گرچه با امضای نویسنده گمنام (در شماره ۱۵۰، روزنامه شفق ۲۳ مرداد ۱۳۲۴)، منتشر شده، اما به دلائلی از خود او است. عنوان مقاله این است: چرا به شیخ علی جاسوس ابودفه می‌گویند؟...

دایره المعارف‌ها، شناسنامه‌های حقیقی یک ملت‌اند (۴)
یادی از دکتر غلامحسین مصاحب
دانشنامه‌ای که رنگ و بوی ایرانی دارد 

دایره المعارف‌ها، شناسنامه‌های حقیقی یک ملت‌اند (۴)</br>یادی از دکتر غلامحسین مصاحب زبانشناس و مترجم ارجمند آقای داریوش آشوری، بر این نظر است که در طول ۱۰۰ سال گذشته از جمله تجربه‌هایی که در عرصه تولید متن مدرن داشته ایم دایره‌المعارف غلامحسین مصاحب است. دایره‌المعارفی که در بسیاری از زمینه‌های تولید متن علمی دانشنامه‌ای مدرن، پیشگام بوده‌است. در این اثر به همه آنچه دقت علمی، ویرایش متن مقاله‌ها، درستی و روشنی بیان و همچنین مسائل خط و چاپ می‌طلبیده، در حد امکانات چهل– پنجاه سال پیش از این، اندیشیده شده و برای آن روش‌های تازه و بسیار ابتکاری به کار برده شده‌است.

دایره المعارف‌ها، شناسنامه‌های حقیقی یک ملت‌اند (۳)
یادی از دکتر غلامحسین مصاحب
دایره‌المعارف‌نویسی به عصر روشنگری باز می‌گردد  

دایره المعارف‌ها، شناسنامه‌های حقیقی یک ملت‌اند (۳)</br>یادی از دکتر غلامحسین مصاحب یکی از نخستین و مهم‌ترین دایره المعارف‌هایی که تاثیر بزرگی بر پیشرفت علمی و فنی اروپا گذاشت، دایره‌المعارف دنیس دیدرو Denis Diderot بود که در جلب توجه دانشمندان و محققان به اهمیت دایره المعارف، نقش بارزی داشت. وقتی که دیدرو، دالامبر و روسو دایره‌المعارف معروف فرانسه را تالیف کردند، جهان اسلام نیز تاثیر پذیرفت و دایره‌المعارف‌های عمومی و تخصصی به زبان‌های گوناگون تدوین شدند. در میهن ما هم، «نامه دانشوران» تدوین شد

دایره المعارف‌ها، شناسنامه‌های حقیقی یک ملت‌اند (۲)
یادی از دکتر غلامحسین مصاحب
واژه‏‌سازی برای اصطلاحات علمی 

دایره المعارف‌ها، شناسنامه‌های حقیقی یک ملت‌اند (۲)</br>یادی از دکتر غلامحسین مصاحب دکتر مصاحب در مورد وضع کلمات تازه در برابر لغات خارجی روش ویژه‌ای داشت. نشستی هفتگی در خانه خود تشکیل داده بود که در آن احمد آرام، صفی اصفیا، حسین گل گلاب و مصطفی مقربی و...حضور داشتند و معادل‌های فارسی برای واژه‏های علمی می‏‌ساختند.
کتاب فرهنگ اصطلاحات جغرافیایی که در سال ۱۳۳۸ به چاپ رسیده، حاصل آن تلاش‌ها است. آنان مجمع خود را به شوخی «ضراب‌خانه» می‌گفتند، و لغت‌هایی را که می‌ساختند، مضروبات می‌خواندند.

منشور بزرگ آزادی‌ (مگنا کارتا)
Magna Carta  

منشور بزرگ آزادی‌ (مگنا کارتا) تا امروز ۸۰۰ سال از امضای «منشور کبیر» Magna Carta (مگنا کارتا) که یکی از مهمترین اسناد بریتانیای قرون وسطی بشمار می‌رود؛ می‌گذرد. اثر این منشور بر ساختار حکومتى کشور‌های انگلیسى زبان و انعکاس آن در قوانین اساسى و بخصوص قانون اساسى آمریکا غیر قابل انکار است. نقشی که تا همین الآن در نظام‌های حقوقى و استناد قضات در صدور احکام پرونده‌های مهم داشته‌است، فقط گوشه‌ای از این اثرگذارى را نشان می‌دهد.

دایره المعارف‌ها، شناسنامه‌های حقیقی یک ملت‌اند (۱)
یادی از دکتر غلامحسین مصاحب
همدمِ آنالیز و همنشینِ منطق 

دایره المعارف‌ها، شناسنامه‌های حقیقی یک ملت‌اند (۱)</br>یادی از دکتر غلامحسین مصاحب زمینه‌ی بسیاری از اندیشه‌های ترّقی خواهانه که به درک بهتر جامعه از تساوی حقوق اجتماعی و ظلم ستیزی جوانان و زنان انجامیده، مدیون امثال علی اکبر دهخدا، محسن هشترودی، مهدی بازرگان، علی شریعتی، محمود حسابی، پروین اعتصامی، صادق هدایت، نیمایوشیج، احمد شاملو، عبدالحسین نوشین و غلامحسین مصاحب... است که در رشد افکار عمومی، از بسیاری از سیاستمداران تاثیر بیشتری داشته‌اند.

یادی از مبارز دلاور هوشنگ ترگل
امید راه رسیدن به حقیقت را هموار می‌کند 

 یادی از مبارز دلاور هوشنگ ترگل در دفاعیه‌ هوشنگ ترگل، علاوه بر نام خسرو روزبه و دو شعر از سیاوش کسرایی، به دکتر ارانی، سرهنگ مبشری، کوچک شوشتری و افسران شهید توده‌ای و... اشاره شده‌ و از ماجراجویی و چپ‌روی نقد شده‌است. با نگاه امروز، چه بسا این یا آن بخش از دفاعیه‌ای که آن انسان دلیر به کمک زندانیان دیگر نوشت، جای اما و اگر داشته باشد ولی این مسأله ذره‌ای از پاکی و سلحشوری امثال وی که سودایی جز رهایی مردم و میهن خود نداشتند، نمی‌کاهد.

یادی از استاد علی تجویدی

یادی از استاد علی تجویدی شاعر فقید ایران احمد شاملو در سروده کباب قنارى بر آتش سوسن و یاس(داستان سوختن مرغکى که ایرانیان دوستش دارند، در آتشى که هیمه‌اش لطیف‌ترین گل‌هاست) ــ دیو اختناقی را که سر بلند می‌کند و قربانیانش از قضا لطیف‌ترین، قشنگ‌ترین، پراحساس‌ترین و معصوم‌ترین‌ها هستند، توصیف می‌کند.
وقتى به دستور ملایان سازها درهم شکست، صداى آوازه خوانان در گلوی‌شان بُرید و ترانه و موسیقى ممنوع شد و ستارگان محبوب در کنج عزلت مرگ را در آغوش گرفتند، بسیارى هنرمندان به زندان افتادند و بسیارى به غربت رفتند، همگان دیدند که الهه هنر در مسلخ اختناق و ارتجاع چه قربانى مظلومى است.

زمین، این «نقطهٔ آبی کمرنگ»
Pale Blue Dot 

زمین، این «نقطهٔ آبی کمرنگ» دوباره به این نقطه آبی کمرنگ نگاه کنید. اینجا زمین است. تمام کسانی که دوستشان داریم٬ می‌شناسیم٬ تابحال چیزی در موردشان شنیده ایم و تمام کسانی که وجود داشته اند٬ زندگی شان را در اینجا سپری کرده اند. برآیند تمام خوشی ها و رنج های ما در همین نقطه جمع شده است. تمامی قهرمانان و بزدلان٬ تمامی آفرینندگان و ویران کنندگان تمدن٬ تمامی زوج های عاشق٬ تمامی آموزگاران اخلاق٬ تمامی سیاستمداران پست و پلید٬ اینجا زیسته اند در این ذره غبار که در فضای بیکران در مقابل اشعه خورشید شناور است...

آیا میدان‌دار الهیات، جنس مُذکّر است؟
?Why God is Masculine

آیا میدان‌دار الهیات، جنس مُذکّر است؟</br>?Why God is Masculine کاری نداریم که ما خدا را ساخته‌ایم یا خدا ما را، اما، فاتحه‌اش را هم خوانده باشیم، حکایت همچنان باقی است. آیا خدا «آفریده»‌ای بود که «آفریدگار»ش را به بند کشید و شقاوت و اسارت و ازخود بیگانگی را توجیه کرد؟ یا آن دوست، که نزدیکتر از من به من است، نه معلول ترس و جهل بشر اولیّه در برابر طبیعت اسرارآمیز، نه مخلوق ذهن ساده در برابر جهان پیچیده، نه روح این جهان بی‌روح، بلکه راز رازها و قانونمندی قانونمندی‌هاست؟ (در هر دو حال)، کنج ذهن‌مان سایه انداخته، پیش از ما بوده و حالا حالاها هم خواهد ماند.

چُغُندَر کلو ته توبره (چغندر بزرگ در ته توبره است)
مذاکرات اتمی و تحریم‌های غرب 

چُغُندَر  کلو ته توبره (چغندر بزرگ در ته توبره است) تا صحبت به تحریم‌ها رسید دوستی که همیشه متین سخن می‌گفت؛ ناگهان از کوره در رفت و با صدای بلند گفت: تحریم‌ها خار و مادر ما را «...ئیده» است، می‌فهمی «...ئیده» است اما برای آخوندهای حکومتی و باندهای مافیایی مائده‌ای‌ست آسمانی. تو در ایران نیستی تا بدبختی‌های مردم را از نزدیک ببینی، ما از بی‌کفنی‌ست که زنده‌ایم. گفتم همه تباهی‌ها که به غرب برنمی‌گردد. گفت: البته که باعث و بانی خود حکومت است اما این واقعیت، تحریم‌ها را که جنایتی بیش نیست، توجیه نمی‌کند. تحریم‌ها نه مردم را علیه حکومت شوراند و نه وقفه ای در برنامه هسته‌ای و موشکی ایجاد نمود.

فناوریِ هسته‌ای تنها عرصه تولید انرژیِ هسته‌ای نیست
Nuclear technology 

فناوریِ هسته‌ای تنها عرصه تولید انرژیِ هسته‌ای نیست این بحث بعد از اشاره‌ای کوتاه به فن‌آوری هسته‌ای و گستره آن؛ به طرح آیزنهاور(اتم‌ برای صلح) می‌پردازد که ادعا می‌شود از همان دوران شاه، بنیانی برای برنامه هسته‌ای ایران به وجود آورد. سپس در مورد برنامه هسته‌ای که چگونه از آغاز پایه‌ریزی شد تا به این نقطه رسید، توضیحاتی می‌دهد. این مقاله را با شتاب نوشته‌ام و از اشتباهات آن پوزش می‌خواهم.

داشتنِ چکش دلیل نمی‌شود که به هر مشکلی به دید میخ نگاه کنیم
سخنرانی‌ مهم باراک اوباما در وست پوینت 

داشتنِ چکش دلیل نمی‌شود که به هر مشکلی به دید میخ نگاه کنیم این بحث در مورد یکی از سخنرانی‌های با اهمیت باراک اوباما در بهار سال گذشته است. با اهمیت از این نظر که اصول سیاست خارجی خود را که حاوی نکات تازه بود، تشریح کرده و نسبت به راهکار پیشین سخنان غریب می‌گوید. سخنانی که گرچه گوینده‌اش خود اوست اما درواقع یک جمعبندی است که دیگران هم در تدوین آن نقش داشته‌اند.

پُلاریزاسیونِ سیاسی و نشستن بینِ دو صندلی
Fall between two stools 

پُلاریزاسیونِ سیاسی و نشستن بینِ دو صندلی مشغله ذهنی بسیاری از هم‌میهنان ما اینگونه مباحث (مباحث مربوط به اپوزیسیون) نیست و آنان بویژه در داخل کشور که به هزار مصیبت دچارند؛ اصلا و ابدا گرد این قبیل موضوعات نمی‌گردند و از قضا برایشان خیلی هم دافعه دارد. آنان با قاتلین زندانیان سیاسی مرزبندی دارند اما متاسفانه از اضداد حکومت هیچ دل خوشی ندارند. می‌خواهیم باور نکنیم، نکنیم.

بلوای نان و کاردآجین شدن محمد جعفر خوانساری در اصفهان

بلوای نان و کاردآجین شدن محمد جعفر خوانساری در اصفهان چند ماه بعد از واقعه پارک اتابک در تهران که به ستارخان تیر زدند، مرتجعین در اصفهان، بازارها را بستند و مریدان خود را به اطراف بَلدّیه کشاندند تا فریاد واشریعتا سر دهند و با چوب و چماق به داخل بَلدّیه هجوم برند. در این آشوب برنامه‌ریزی‌شده، محمد جعفر خوانساری، کاردآجین شد و پیکرش را در میدان نقش جهان آویزان کردند.
جرم او چه بود؟ روبروی محتکرین و مرتجعین ایستاد. وی بطور خاص انبار غلاتِ حضرت شریعتمدار پسر روحانی مشهور اصفهان، شیخ‌الاسلام آقا نجفی را گشود.

ثابت‌های فیزیک آدمی را به مکث وامی‌دارد
Physical Constants 

ثابت‌های فیزیک آدمی را به مکث وامی‌دارد این بحث به ثابت‌های فیزیکی اشاره دارد و شماری از مهم‌ترین آنها را برجسته می‌کند. واقعش دنیای ذرات پر از زیبایی و پیچیدگی است و دقت در آن می‌تواند ما را به مکث و فروتنی بکشاند. آشنایی حتی سطحی با ثابت‌های فیزیک چراهای بسیاری را در برابر آدمی قرار می‌دهد. ثابت‌ها، دارای مفاهیم فیزیکی هستند و می‌توان از ترکیب آنها به کمیت‌های با ارزش فیزیکی هم دست یافت.

به هنگامِ فریبِ عالمگیر، گفتنِ حقیقت، کنُشی انقلابی است
مناقشه اتمی و حرص و جوش نتانیاهو 

به هنگامِ فریبِ عالمگیر، گفتنِ حقیقت، کنُشی انقلابی است بخش نخست این مطلب شامل توضیحات کوتاهی در مورد فناوری هسته‌ای است که با توجه به مناقشه اتمی (میان ایران و گروه پنج به علاوه یک)، آشنایی نسبی با آن ضرورت دارد. بخش دوم به واکنش آقای نتانیاهو و دوستانش (در قبال گفتگوی جاری و مسائل مربوط به ایران) اختصاص دارد.

الله قلی جهانگیری و واقعه کوه حاجی‌لو

الله قلی جهانگیری و واقعه کوه حاجی‌لو به الله قلی که فکر می‌کنم بی اختیار به سالهای دور می‌روم که انقلابیون میهن ما یک دنیا فروتنی و فرزانگی بودند و خود را نه طلبکار، بلکه خدمتگزار مردم خویش می‌پنداشتند، انسانهای شریفی که پیشه ای جز مبارزه انقلابی و ضّد بهره‌کشانه نداشتند، تابع تعادل قوای بین‌المللی یا تعادل جناحهای حاکمیت نبودند و برایشان حل مسائل انسان، بخصوص انسان معاصر و مردم دردمند استثمار شده جامعه ایران اهمیت داشت. آنان برای رسیدن به هدف گرد هر وسیله‌ای نمی‌گشتند و نیازی هم به تهمت و افترا نداشتند. اما افسوس...امروز همه چیز «دیگر» شده و چهره آبی عشق را مه گرفته است...

عهدنامه «صلح» ترکمانچای
Туркманчайский мирный договор

عهدنامه «صلح» ترکمانچای</br>Туркманчайский мирный договор با پیروزی بلشویکها گفته شد پایه‌های عهدنامه ترکمانچای سست می‌شود. اما نیروهای روسی نه تنها قفقاز را رها نکردند، به گیلان هم نظر داشتند. رشت را تخلیه کردند ولی به بهانۀ اینکه انگلیسی‌‌ها از تخلیۀ ایران خودداری می‌کنند، در بندرانزلی نیرو پیاده کرده گروهی را، دوباره در رشت مستقر نمودند. متاسفانه این مسائل واقعی است و نباید جاذبه انقلاب اکتبر (که البته نقاط بسیار مثبتی داشت) و دافعه تزارهای سرکوبگر، باعث شود تا وقایع را نه آنچنان که اتفاق افتاده، بلکه آنجور که مایلیم روی داده باشد ببینیم.

یادی از به آذین، آن «دُنِ آرام»
+ وصیتنامه و صدای او 

یادی از به آذین، آن «دُنِ آرام»  از هر کس و هر گروه و هر سازمان، دولتی یا جز آن، که بخواهد بر مرده‌ام دست اندازد و به دلخواه خود بَزکم کند و، به افزود و کاست، نقشی دروغین از من بر پرچم تبلیغات خود بنشاند بیزارم. من آدمی را دوست داشته‌ام و آزاد خواسته‌ام، از هر نژاد و ملت و زبانی که بوده باشد. خود نیز، در اندیشه و احساس، آزاد بوده‌ام و هستم. تنها بر آستانِ هستی سر می‌سایم. خود را و همه را در او می‌جویم. خود را و همه را به او می‌بخشم.

دنباله‌ دارِ لاوجوی Comet Lovejoy
C/2014 Q2  

دنباله‌ دارِ لاوجوی  Comet Lovejoy ۲۶ دسامبر ۲۰۱۴ (همچنین ۹ ژانویه امسال) ستاره دنباله‌ دار لاوجوی Comet Lovejoy(سی۲۰۱۴/کیو۲) کشف حجاب کرد. آخرین باری که از بخش داخلی منظومه شمسی گذشته، ۱۱ هزار سال قبل بود که من و شما معلوم نبود کجا بودیم. شاید با گردباد به این سو و آن سو می‌رفتیم. هیزمی بودیم و در تنوری می‌سوختیم یا انگوری که سرکه و شراب می‌شد. نمی‌دانم. ولی می‌دانم که بودیم...

شبِ یَلدا و انقلابِ زمستانی
Yalda (Shab-e Cheleh) and Winter Solstice 

شبِ یَلدا و انقلابِ زمستانی این بحث در مورد شب یَلدا یا بهتر بگویم شب چلّه است. بعد از توضیحاتی در مورد آن؛ همچنین انقلاب زمستانی و چرایی پیدایش زمستان، به مراسم شب یلدا در مناطق زیر اشاره می‌کنم.
آذربایجان‌، تهران قدیم، ساوه، دلیجان، خراسان، لرستان، ایل بختیاری، ایل قشقایی، کردستان، اردبیل، کرمانشاه، ایلام، مازندران، گیلان، کرمان، سمنان، شیراز، البرز(کرج و طالقان و...)، سیستان و بلوچستان، کهگیلویه و بویر احمد، روستای وفس، اصفهان، قزوین، بروجرد، همدان، خمین، خوانسار و گلپایگان

سازمان سیا CIA و شکنجه با آب
Waterboarding 

سازمان سیا CIA و شکنجه با آب گرچه به قول «جورج اورول» به هنگام فریب عالمگیر، گفتن حقیقت کُنشی انقلابی است، اما اشاره به عملکرد سازمان سیا (در رابطه با شکنجه اضدادش) وقتی بیهوده نیست که پیش‌تر و بیش‌تر، با استبداد زیر پرده دین مرزبندی داشته باشیم. ستم حاکم بر میهنمان را برنتابیم و شجاعانه روایت کنیم حتی اگر تک و تنها بمانیم.

ایده جوچه 주체사상
راز «جوچه» اتصال به نقطه خارج از خود است 

ایده جوچه   주체사상 این بحث در مورد ایده جوچه است که نخستین بار توسط کیم ایل سونگ بنیانگذار کره شمالی تدوین شده و در آن کشور حکم آیه آسمانی دارد. وی می‌گفت عصر جدید در توسعه تاریخ بشر با ایده جوچه آغاز می‌شود. پس در جوچه ذوب بشوید و دستتان را به دست «رهبر عزیز» بدهید.

مسعود رجوی و «پرچم»اش / از «جیم» تا «عین جیم»

 مسعود رجوی و «پرچم»اش / از «جیم» تا «عین جیم» کتابچه حاضر (پرچم) به قلم مسعود رجوی است و تا پیش از بمباران مجاهدین و حضور آمریکایی‌ها در عراق، در قرارگاه اشرف حکم «رساله عملیه» را داشته‌است. اینکه حالا چه توصیفی از آن می‌شود اهمیتی ندارد و واقعیتی را که گفتم تغییر نمی‌دهد. همچنین حاشیه نویسی‌های رژیم پسندانه بر کتابچه مزبور و انتشار بخشهایی از آن توسط اضداد مجاهدین در سالیان پیش، نمی‌تواند بر تمامی آن گرد و غبار بپاشد. این کتابچه نکات قابل تأملی دارد.

داستان یهودیان بنی‌قُریْظه غبارآلود است
Banu Qurayza 

داستان یهودیان بنی‌قُریْظه غبارآلود است این بحث در مورد غزوه بنی‌قُریْظه است که سال پنجم هجری (۶۲۷ پس از میلاد) اتفاق افتاده و از گذشته‌های دور تا همین الآن محل مناقشه است. پرداختن به این واقعه برای دفاع از دین و آیین خاصی نبوده و در تقابل با نقد خشونت‌گرایی و خرافه‌های مذهبی (که کاری است درست)، نیست. وقایع‌نمایی و جنبه‌های تاریخی موضوع مورد نظر من است.

در دلِ هر «نفرین»ی «آفرین»ی‌‌ است
چکامه اندیشیدن به اسلام 

در دلِ هر «نفرین»ی «آفرین»ی‌‌ است نقد مذهب و اندیشه و فرهنگ در جامعه‌ی ما بیشتر با سیاست و مبارزه سیاسی و دسته‌بندی‌ها و جداسازی‌های برآمده از آن درآمیخته شده و نتوانسته است به ژرفا و ریشه‌ها برسد و از همین روی، بجای تأثیرگذاری مثبت در جامعه و گسترش پرسشگری و اندیشه‌ورزی، بیشتر منتقد و نویسند‌گان‌اش را در سطح نگاه داشته است و دستآورد آن چیزی جز ساده‌سازی، ساده‌نگری و آسان‌پذیری نبوده است

ما برای چی زاده شدیم؟

ما برای چی زاده شدیم؟ در این بحث با اشاره به این پرسش اساسی که «ما برای چی زاده شدیم» (سئوال مهیبی که از عصر حجر تا کنون پیشاپیش فرزند انسان قد عَلم کرده است) از بروس اسپرینگستین Bruce Springsteen خواننده، نوازندهٔ گیتار و آهنگساز آمریکایی یاد می‌کنم که با ترانه «زاده شدن برای گریختن» Born to Run به نوعی سر به سر این سئوال گذاشته‌است! ما برای چی زاده شدیم؟

پیمان مولوتف ـ ریبن‌تروپ Molotov–Ribbentrop Pact

پیمان مولوتف ـ ریبن‌تروپ  Molotov–Ribbentrop Pact پیمان مولوتف ـ ریبن‌تروپ نه تنها به هیتلر در اهداف جنگی‌اش کمک زیادی کرد، به ایجاد سردرگمی و تضعیف روحیه بین کمونیست‌های پاک و صادق هم انجامید که سال‌ها به حق هیتلر را به عنوان اوّلین دشمن جنبش کارگری و تهدیدی برای صلح جهانی، محکوم کرده بودند. برای روشنفکران چپ چرخش به راست در سیاست خارجی اتحاد شوروی بسیار سخت و سنگین بود و این پرسش جدی را پیش می‌کشید که آیا واقعاً آدولف هیتلر به متحد استالین تبدیل شده است؟

کتاب الشفاء مشعلی فروزان در قرون وسطی
The Book of Healing / Kitab al-Shifa 

کتاب الشفاء مشعلی فروزان در قرون وسطی این بحث در مورد «کتاب الشفاء» The Book of Healing یکی از مشهورترین آثار ابن سینا Avicenna است که بسیاری از ما فقط نامش را شنیده‌ایم. هزار سال بعد از تألیف شفا می‌توان گفت بدون تحقیقات امثال بوعلی در مبحث پتانسیل، پیشرفت مکانیک و فیزیک کلاسیک و کوانتومی که متکی بر نظریه پتانسیل است، هموار نبود.

شعر و رقص آجر، در آرامگاه امير منصور سامانی
گنبد کروی بر روی يک پلان مربع شکل 

شعر و رقص آجر، در آرامگاه امير منصور سامانی در این بنا نگاره‌های گوناگون از آجرهایی که هیچ‌کدام شبیه همدیگر نیستند اما زیبا و موزون کنار هم قرار گرفته‌اند، چشم نواز است. آجرهایی که بر سطوح داخل و خارج بنا و ساختن حواشی انواع قاب‌ها و قاب‌بندی‌ها و حتی ایجاد لچک‌ها - لوزی‌های نامنظم و خمیده چهارگوشه قاعده گنبد - استفاده شده، براستی زیبا و باشکوه است. این بنا در مرکز شهر بخارا است و یکی از مهم‌ترین بناهای باستانی آسیای میانه بشمار می‌رود. گنبد بر فراز اتاق چهار گوشی به کمک کنج استوار شده و قابل مقایسه با شیوه گنبدسازی در دوره پارتی است و سبک آن شباهت زیادی به آتشکده‌های ساسانی دارد.

حمله اعراب به ایران

حمله اعراب به ایران مقاومت نیاکان ما در برابر تاخت و تاز اعراب تردید بر نمی‌دارد امّا، نارضایتی‌های عمومی از حکومت برده‌ساز ساسانی نیز واقعیت داشته‌است و نباید فقط یک‌سو را ببینیم.
طبری درحوادث سال ۲۴ هجری نقل می‌کند که مغیره بن شعبه به رستم فرخ‌زاد سردار ایرانی گفت:
«برخلاف شما... از ما تازیان هیچ کس بنده دیگری نیست، از این رفتارتان (که برخی بنده و برخی آقا هستند) دانستم که کار حکومت شما ساخته‌است. کشور با چنین شیوه و آئین پایدار نمی‌ماند.»

عراق داعش زده و «أبی محمد العدنانی»
با خدا و خرافات هر جنايت و فريبی ممکن است 

عراق داعش زده و «أبی محمد العدنانی» سخنگوی رسمی داعش «أبو محمد العدنانی» یک پیام صوتی و به اصطلاح «ایدئولوژیک» داده‌است. عنوان پیام بخشی از آیه‌ ۷۹ سوره نساء است. «مَّا أَصَابَکَ مِنْ حَسَنَه فَمِنَ اللّهِ» (هر آنچه از نیکی‌ها به تو می‌رسد، از سوی پروردگار است) ویدیوی ضمیمه را ببینید. صدای او (از دقیقه ۱۶ به بعد) اضافه شده و من بخش‌هایی از آن را به فارسی گفته‌ام.

عرب‌ ستیزی خود را گردن «فردوسی» نیاندازیم

عرب‌ ستیزی خود را گردن «فردوسی» نیاندازیم در تاخت و تاز و ویران‌سازی‌ کسانی که در ایران‌زمین، «تحمیل اسلام بر همه» را در دستور کار خود قرار دادند، تردیدی نیست اما برای زیر سئوال بردن حمله اعراب به ایران در عهد ساسانی، نیازی نیست تفسیرهای دلخواه خویش را به شاهنامه فردوسی بچسبانیم و به ابیات جعلی دخیل ببندیم. آویزان‌شدن به اسطوره ضحاک (آژی ده آک) که ریشه باستانی دارد و در کتب پهلوی و اوستا هم آمده و صرفاً اسم مُعرّب و جعلی آن تازی است و بعد کشف عرب‌ستیزی فردوسی و تقابل آن حکیم خردمند با اسلام، براستی مضحک است.

زد و بند «سایکس ـ پیکو»
Sykes–Picot Agreement 

زد و بند «سایکس ـ پیکو» اين بحث به موافقت‌‌نامه سايکس ـ پيکو Sykes–Picot Agreement می‌پردازد که حدود يک قرن پيش قلمرو خاورميانه بين دو کشور انگليس و فرانسه را مشخص نمود. قرار و مدار سرّی سايکس ـ پيکو در واقع ميان دولت‌های انگليس و فرانسه بود، اما روسيه تزاری نيز در جریان قرار داشت و با آن دو هم رأی شد تا پس از فروپاشی امپراتوری عثمانی در جنگ جهانی اول، هر سه کشور بر منطقه، نفوذ و کنترل داشته باشند.

درگذشت مجید امین مؤید مترجم «تاریخ اجتماعی هنر»

درگذشت مجید امین مؤید مترجم «تاریخ اجتماعی هنر» مجید امین مؤید بویژه با ترجمه کتاب «تاریخ اجتماعی هنر» اثر آرنولد هاوزر ، خدمت بزرگی کرد. خودش گفته‌است ترجمه کتاب مزبور را بتدریج، ضمن نامه‌هایی که از زندان عادل آباد برای دخترم می‌نوشتم بیرون ‌می‌فرستادم. در زندان از پا نمی‌ننشست و با ترجمه آثار کسانی‌که با ستمکاران زمانه خویش درافتادند (برتولت برشت، آرتور میلر، شون اوکیسی، تنسی ویلیامز و...) به روشنگری پرداخت. او به انسان و آزادی عشق می‌ورزید و چنین کسانی حتی اگر بمیرند، نمی‌میرند.

حق فراموش‌شدن Right to be forgotten

حق فراموش‌شدن Right to be forgotten آیا حقوق فردی اشخاصی‌ که می‌خواهند فراموش شوند بر حق عموم از آگاهی‌ از گذشته این افراد مقدم است؟ هیچ بعید نیست در آینده ستمگران با سوءاستفاده از «حق فراموش‌شدن» این یا آن واقعه را در حافظه گوگل (و خاطرات منتشر شده موجود در اینترنت) با دوز و کلک دست‌کاری نموده و با حذف آن خود را پاک و مبرّا جلوه دهند

هیچکس فقط به نسل خود تعلق ندارد
یادی از مانس اشپربر Manès Sperber 

هیچکس فقط به نسل خود تعلق ندارد مانس اشپربر شهامت حق گفتن و تنهاماندن را داشت و هرگز قانع نشد که به کارگیری وسائل بد می‌تواند به هدفهای خوب بیانجامد. نمی‌توانست به اسم حقیقت دروغ بگوید. از نگاه او هر چیز که حقیقت نبود یا دست کم با جست‌و‌جوی حقیت مطابقت نداشت، پوچ و بی‌ارزش بود. معتقد بود هنگامی که تشکیلات از حالت ابزار درآمد و هدف شد و وقتی بی‌مروتی و ناراستی را توجیه کرد، وقتی انتقاد جاده یکطرفه و راهبران تافته جدا بافته شدند، غفلت و سکوت جفا است.

رقص زندگی در آب است

رقص زندگی در آب است این بحث در مورد آب، نماد پاکی و روشنی‌ست. آب اگر آب یاشد و آنرا گِل نکرده باشیم آنقدر روشن و صاف است که می‌توانیم خودمان را در آن ببینیم. هر جا اثری از آب باشد زندگی هم هست حتی اگر مریخ باشد. آب اگرچه بستر اولیه حیات است اما وقتی یک جا بماند می‌گندد. هر چیزی شر و شغب و ادا و اطوار خاص خودش را دارد. آب هم. آب اگر سر بالا برود قورباغه ابوعطا خواهد خواند و چنانچه بر سر غضب آید، با بارانهای بی‌موقع و شدید ویرانی و سیل به‌بار می‌آورد. آب در خاطره‌ها نیز جاری است، دانوب، زمزم، فرات، سیحون و جیجون، هرانگ،می‌گندد و چنانچه همیشه از یک سو برود جلبک می‌زند!

هانا آرنت، سبزینه پوش عاشق و بُرنا

هانا آرنت، سبزینه پوش عاشق و بُرنا این بحث در مورد «هانا آرنت» یکی از اصیل‌ترین اندیشمندان زمانه ماست. همو که می‌گفت: «آدمی هیچ‌گاه به اندازه وقتی که عملی انجام نمی‌دهد اهل عمل نیست، و هرگز به اندازه زمانی که با خویشتن به سر می‌برد از تنهایی فاصله نگرفته‌است.» از شما دعوت می‌کنم این بحث را از ویدیو بشنوید. از دقیقه ۳۸ به بعد اندیشه‌ورز ارجمند آقای دکتر کریم قصیم در مورد هانا آرنت صحبت می‌کنند.

چی میشه که بهار میشه ؟
اعتدال بهاری Equinox 

چی میشه که بهار میشه ؟ این بحث در مورد اعتدال بهاری Equinox است. اعتدال بهاری که به آن «هموگانِ بهاری» هم گفته شده، یکی از دو اعتدالی زمین است که در هر سال رخ می‌دهد. اعتدال دیگر اعتدال پائیزی است. اعتدال بهاری در نیم‌کره شمالی، برابر است با اعتدال پائیزی در نیم‌کره جنوبی. جشن باستانی نوروز از لحظه اعتدال بهاری شروع می‌شود که ما در ایران به آن لحظه تحویل سال می‌گوییم.

مکتب فرانکفورت، مکتب اندیشمندان تیزبین
Die Frankfurter Schule 

مکتب فرانکفورت، مکتب اندیشمندان تیزبین این بحث در مورد مکتب فرانکفورت Frankfurter Schule است که بیش از هر چیز، به خاطر ارائه برنامه‌ای که «نظریهٔ انتقادی جامعه» خوانده می‌شود، شهرت یافته‌است. هدفِ نظریه انتقادی که تأثیر شگرفی بر اندیشه سیاسی و اجتماعی قرن بیستم بر جای گذاشت رها ساختن انسان از بند جریاناتی است که او را به بردهٔ خود بدل کرده ولیکن این بردگی را اطاعت آگاهانه و خودخواسته جلوه می‌دهند.

Ernst Bloch ارنست بلوخ : امید را نباید ناامید کرد

Ernst Bloch ارنست بلوخ : امید را نباید ناامید کرد همانگونه که فلسفه هگل به شرح «اُدیسه» و سفر پرماجرای روح در تاریخ و فرهنگ می‌پردازد، ارنست بلوخ جنبه‌ها و صور تجلی امید را در مسیر تاریخ ردیابی می‌کند. در نگاه بلوخ، امید پتانسیل تغییر و پدیده‌ای جاری در روزمرگی‌های ماست. گویی ذهن او در بیداری بر بال رؤیا پرواز می‌کرد. گذار معنوی به سوی اهدافی که گرچه رؤیایی‌ به نظر می‌رسند اما بالقوه موجودند و در آینده به واقعیت مبدل می‌شوند. به تعبیر خودش: Noch-Nicht-Sein ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ از شما دعوت می‌کنم به سخنان آقای دکتر کریم قصیم در مورد ارنست بلوخ توجه بفرمایید. دقیقه ۲۵ به بعد. لطفاً از فایل صوتی بشنوید.

عشق، شب‌چراغ زندگی‌ست
«وَلـِنـْتـایـْنْ دِی» Valentine's Day 

عشق، شب‌چراغ زندگی‌ست عشق دو انسان به هم، که در فرهنگ ارتجاعی از اساس، و در بینش «انقلابی» به شکلی دیگر نفرین شده، هرچند توسط دست‌های نامرئی سرمایه و بازار، و فردیت سلطه‌گر آدمی(که از آن تنها پورنوگرافی و استثمار جنسی می‌فهمد) به منجلاب کشیده شده امّا، هم واقعیت دارد و هم پاک است. هیچ منظره‌ای زیباتر از عشق ورزی عاشق و معشوق نیست، اصلا زیباتر از این و بالاتر از این محال است.

عاقبت از ما غُبار مانَد

عاقبت از ما غُبار مانَد ای آبِ زلال بعد از گذشتن از هزار رود خشک به تو رسیدم. چرا سَر از عهد بوق درآوردی؟ چرا به داغ و دَرفش کشیده شدی؟ تو با چشم‌بند و دست‌بند چه نسبتی داشتی؟ چرا خونِ آن همه جانِ شیفته را بر زمین ریختی؟ هنوز و تا همیشه خاطره‌ات زنده است. دلم می‌خواهد دوباره در آغوشت گیرم و سَر بَر شانه‌هایت بگذارم. باور ندارم جهل و تیرگی عمرِ جاودان دارد، باور ندارم اصالت با تاریکی است. درنگ کن، درنگ‌کردنی، روشن می‌گردد تاریکی

Régis Debray «رژی دبره» و اسیرکشی سال ۶۷

 Régis Debray «رژی دبره» و اسیرکشی سال ۶۷ وقتی عقاب جور بال می‌گشاید و قاتلان به جلد مصلحان می‌روند، همنوازی امثال رژی دبره، با نمایشات حکومتی، بازی با فلسفه و خون شهیدان است و چنین مباد.
از امثال «جک‌استروا» انتظاری نیست اما از رژی دبره که زمانی برای آرمان‌های عدالت طلبانه زندانی کشیده و همراه و همنشین چه گوارا بوده‌است انتظار می‌رفت. انتظار می‌رفت در مورد ایران گوشه چشمی هم به درد و رنج مردم ایران داشته باشد. به آن بیدادِ گران که غنچه لبخند را بر لبان مردم پژمرد.
به اسیرکشی سال ۶۷، به نسل رنجدیده‌ای که به نام «عدل علوی» از این زندان به آن زندان پاسکاری‌شان کردند و به دار شقاوت کشیدند. آیا می‌توان از انقلاب فرانسه گفت و از تیرباران کمونورها و اعدام امثال دانتون نگفت و جوری جلوه داد که گویی چنین اموری هرگز اتفاق نیافتاده‌است؟

انقلاب‌های ۱۸۴۸ در اروپا و پیش‌زمینه‌های آن

انقلاب‌های ۱۸۴۸ در اروپا و پیش‌زمینه‌های آن اگرچه برخی همانند «گئورگ لوکاچ» (نویسنده کتاب پژوهشی در رئالیسم اروپایی) از بحران و ابتذالی که پس از شکست انقلاب‌های ۱۸۴۸ ادبیات به آن دچار شد، صحبت می‌کنند، اما آثاری هم داریم که در عین واقع بینی از امید دم زده، پایان شب سیاه را سفید می‌بیند.
در شعری که زمینه آن به حوادث سالهای ۱۸۴۸، و سرکوب مردم در آن سال‌ها برمی‌گردد، «آرتور هیو کلاف» پیامش این است: ﻧﮕﻮ ﮐﻪ ﻣﺒﺎرزه ﻓﺎﯾﺪه‌ای ﻧﺪارد. Say Not the Struggle Nought Availth
در مبارزه هر اتفاق ناخوشایندی ممکن است پیش آید اما حرف اول را امید می‌زند. امید به صبح، صبح سپید

سوگیری و پس‌نگری Hindsight Bias

سوگیری و پس‌نگری   Hindsight Bias این بحث در مورد «هایند‌سایت ‌بایاس» Hindsight Bias است که با مسامحه «سوگیری پس‌نگر» (تورش بازاندیشی) نامیده‌ام. به رویکرد و نگاه اُبژکتیو Objective approach نیز، که بدون آن به خیالبافی و قضاوت‌های پوچ دچار می‌شویم، اشاره شده‌است. ضرورت طرح موضوع از جمله به این خاطر است که بسیاری از ما نسبت به وقایع گذشته و آنچه در میهن ستمدیده ایران روی داده است در نوعی «هایندسایت» به سر می‌بریم و ارزیابی شتابزده می‌کنیم.

خیانت چیست و خائن کیست؟
?What Is Treason 

خیانت چیست و خائن کیست؟ این بحث در مورد خائن و خیانت است. واژه‌هایی که به وفور می‌شنویم و به‌کار می‌بریم بی آنکه بدانیم دقیقاً چی هست و چی نیست. رّد پای خائنین را در «کمدی الهی» دانته، در نمایشنامه‌های «توفان» و «ریچارد دوم» و تراژدی «شاه لیر» شکسپیر، در داستان کورواغلو و چنلی‌بل، در شاهنامه و در خیلی جاهای دیگر می‌بینیم. «آلیسون ویر» در رمان «خائن بی گناه » دسیسه‌های قلمرو سیاست را نشان داده‌‌است. بزرگ علوی هم داستانی به‌نام «خائن» دارد که به پرونده عبدالصمد کامبخش و تک‌نویسی‌های وی در مورد دکتر تقی ارانی اشاره می‌کند.

یوهانس کپلر Johannes Kepler
طرحی نو در آسمان نجوم 

یوهانس کپلر Johannes Kepler این بحث در مورد یوهانس کپلر Johannes Kepler ریاضیدان و ستاره شناس بزرگ آلمانی است. اهمیت کپلر از جمله به این خاطر است که با برهان و استدلال رودرروی آرای مسلط زمانه خودش که پشت آن امثال ارسطو و بطلمیوس بودند ایستاد و از نظرات امثال کپرنیک و «تیکو براهه» نیز عبور کرد. البته کسانی که ایده‌های نو را برنمی‌تافتند با او کنار نیآمدند. وقتی کپلر دلائل خود را برشمرد و نشان داد که سیاره‌ها در مدارهای بیضوی (بیضی‌وار) به دور خورشید می‌چرخند و خورشید تنها نیروی اداره کنندهٔ مدارهای سیارات است، انگاری کفر گفته‌است. از همه سو شماتت شد و هر کِس و ناکِسی او را متهم ‌کرد. به وی متلک می‌گفتند و مسخره‌اش می‌کردند...

وقتی می‌میریم چه چیزی با ما خواهد مرد؟
به یاد کوهنورد پیر فرج‌الله شریفی گلپایگانی

وقتی می‌میریم چه چیزی با ما خواهد مرد؟</br>به یاد کوهنورد پیر فرج‌الله شریفی گلپایگانی فرج الله شریفی گلپایگانی، آن معلم فرزانه و شریف در قطعه هنرمندان به میهمانی خاک رفت.
دلم می‌خواهد با اقتداء به حافظ، فرمانروای بی همتای غزل و شور که در اوج حمله مغول، یورش‌های امیر تیمور و کشاکش‌های آل مظفر، از امید سخن می‌گفت، به اندوه اصالت ندهم.
امّا در روزگار غریبی که عقل به تبعید رفته و ابتذال به میدان آمده، در زمانه ای که آسیاب بر خون عاشقان می‌چرخد و بازار مکر و فریب گرم است، به غبار پیوستن این انسانهای شریف مرا در خود، می‌برَد و پرسش رازآلود «خورخه لوئیس بورخس» Jorge Luis Borges را به یاد می‌آورد:
وقتی می‌میریم چه چیزی با ما خواهد مرد؟ Qué morirá conmigo cuando yo muera

یکبار دیگر ماندلا
هر پدیده ای را باید از جوانب مختلف بررسی کنیم. 

یکبار دیگر ماندلا وقتی دوستان دیروزش با انتقاد اصولی به وی راهشان را کج کردند، به آنان تهمت نزد و برایشان پاپوش ندوخت. به کسی مزدور و خائن نگفت و به حق کشی میدان نداد. در شرایطی که عطش انتقام جویی بیداد می‌کرد، برای متحد کردن جامعه‌ پراکنده آفریقای جنوبی و غلبه بر روح نفرت، مخالفانش را بخشید. در زمان وی بساط داغ و درفش راه نیافتاد. کسی شکنجه و تیرباران نشد. فتوای اسیرکشی نداد و سر ها بر دار ها نرفت اما...

سرنوشتم را با دست خویش می‌نویسم. یادی از نلسون ماندلا

سرنوشتم را با دست خویش می‌نویسم. یادی از نلسون ماندلا فراسوی این جایگاه پر از خشم و اشک، جز سایه های وحشت دیده نمی‌شود و تهدید و رنج سالیان مرا می‌پاید اما در من نشانی از هول و هراس نیست. از این گذرگاه تنگ و تاریک و از پیامدهای در تقدیر، واهمه‌ای ندارم. (چون) سرنوشتم را با دست خویش می‌نویسم

ایتوس، پاتوس، لوگوس
Ethos , Pathos , Logos

ایتوس، پاتوس، لوگوس </br> Ethos , Pathos , Logos لوگوس کلمه است و سایه بر سایه ملکوت می‌ساید. نباید معنی غایی نهفته در آن را ندید و هر تصمیم نابخردانه و نابجایی را توجیه نمود. تکیه بر اتوس و پاتوس و لوگوس، با دهن‌کجی به آداب و اخلاق، با سوار شدن بر ذهنیت عاطفی و مذهبی مردم و با زیرپاگذاشتن خرد و استدلال هیچ میانه ای ندارد. لوگوس بیان کلمه حق در برابر جباران است.

Exit Strategy استراتژی خروج

Exit Strategy استراتژی خروج جنبش حماس که «ازمابهتران» آنرا به حساب نمی‌آورند و مرتجعش می‌نامند عملاً به واقعیت خارج از ذهن خود بها داد و با بیان اینکه ورود نیروهای حزب الله لبنان به سوریه باعث شده تنش‌های طایفه‌ای در منطقه تشدید شود و مساله فلسطین مساله اساسی ماست ـ استراتژی خروج را برگزید و نشان داد برخلاف مدعیان انقلابیگری و نوک پیکان تکاملی، لجاجت و مقاومت را یکی نمی‌گیرد و غیر منعطف با شرایط زمان نیست.

کلاه آبی‌ها Blue Berets
United Nations peacekeeping 

کلاه آبی‌ها Blue Berets کلاه آبی‌ها که متشکل از نیروهای نظامی (سربازان، افسران پلیس) و غیر نظامی (گروه ناظر =پرسنل کشوری و لشکری) ‌است، باید در یک امنیت نسبی باشند تا بتوانند به عنوان نیروی حایل نقش بازی کنند. در غیراینصورت کاری از پیش نمی‌برند و نمی‌توانند با روش‌های مسالمت‌آمیز به خشونت‌ها و درگیری‌های ایجاد شده (در داخل یک کشور و یا میان دو کشور درگیر) خاتمه دهند.
یکی از اهداف کلاه آبی‌ها کاهش تنش در منطقه مخاصمه‌است تا مسائل اصلی که باعث جنگ و جدال شدند. در جای دیگر، از طریق دیپلماسی قابل حل شوند.

آسیمیلاسیون Assimilation
یه چیزایی هست که ما نمی‌دونیم 

آسیمیلاسیون Assimilation اینکه شخصی به هر دلیل خودش را به آقابالاسر و معبود خودش شبیه سازد و در دستگاه و گفتمان او برود و اصالت و شخصیت خودش را گم کند و اگر هم پیدا کرد از آن نفرت داشته باشد نمونه بارز آسیمیلاسیون است. مجنون همان مجنون بود. لیلی عوض شده بود. همه در جلد بازجو رفته و از جنس او شده بودند. من آنجا به وضوح آسیمیله شدن را می‌دیدم

نظریه برجسته‌سازی Agenda setting theory

نظریه  برجسته‌سازی Agenda setting theory با برجسته‌سازی، اخباری که تنها بخشی از واقعیت را دارد و نیمه پنهانش از نظرها محو شده (محو کرده‌اند)، تماماً با تفسیر به رأی، مچاله یا بهتر بگویم کلاسه شده، و ما خواننده، شنونده و بیننده آن می‌شویم و روی آن بحث می‌کنیم و در رّد و تاییدش مطلب می‌نویسیم. گویی غیر از روایت مورد اشاره، هیچ واقعه دیگری که به سرنوشت ما مربوط باشد وجود نداشته و ندارد.

سیاست‌زدگی واگیر دارد
از هر طرف که رفتم جز وحشتم نیفزود 

سیاست‌زدگی واگیر دارد هر فرد، یا گروه و سازمانی در مقاطعی با گیر و پیچ روبرو می‌شود. مهم برخورد صادقانه با اشتباهات کوچک و بزرگ است. اگر چنین برخورد صاف و روشنی می‌شد قاتلین زندانیان سیاسی غلط می‌کردند زبان درازی کنند و هر منتقد دلسوزی هم وقتی می‌دید راهبران حق مقدس اشتباه را منکر نمی‌شوند، به فکر فرو رفته و حتی اگر شمر بن ذوالجوشن هم بود همدلی پیشه می‌کرد. اما... اما دیدیم که سیاست‌زدگی کار خود را کرد. هر روز یکی «مزدور» شد. دوستان و برادران دیروز به جان هم افتادند و دشمنان آزادی شاد و شنگول شدند.

متن کامل عهدنامه گلستان
Гюлистанский договор  

متن کامل عهدنامه گلستان نمونه فارسی عهدنامه گلستان بسیار حال‌گیر و توأم با ستایش‌های زشت و شرک‌آود است. «اعلیحضرت قضا قدرت رایت پادشاه جمجاه و امپراتور اکرم عالی دستگاه مالک بالاسقلال کل ممالک انمپریه اروسیه اعلیحضرت قَدر قدرت کیوان رفعت پادشاه اعظم سلیمان جاه مالک بالاستقلال ممالک شاهانه ایران به ملاحظه ی کمال مهربانی و اشفاق علیتین که درباره ی اهالی و رعایای متعلقین دارند به دفع و رفع امور عداوت و دشمنی که برعکس رأی شوکت آرای ایشان است طالب و باستقرار مراتب مصالحه ی میمونه و دوستی جواریت سابقه ی مؤکده را در بین الطرفین راغب میباشند...»

عهدنامه گلستان و کارچاق‌کن آن «گور اوزلی»
Гюлистанский договор 

عهدنامه گلستان و کارچاق‌کن آن «گور اوزلی» «گور اوزلی» سفیر انگلیس در ایران (که عهدنامه گلستان را نوشت) کارچاق‌کن سیاسی بود و به علت در خطر بودن منافع بریتانیا در هندوستان دستور داشت به گونه ای ایران را در برابر سلطه روسیه مصون نگه دارد تا ایران بتواند حائلی باشد بین مستعمره هندوستان و روسیه. خطر تسلط روسیه زیاد بود و گور اوزلی می‌بایست قال قضیه را بخواباند تا جلوی پیشرفت روسیه به سمت ایران گرفته شود. او دیپلماتی کارکشته بود و توانست مقدمات مصالحه بین دو کشور را فراهم کند.

جان رالز و پسِ پردهِ بی‌ خبری The veil of ignorance

جان رالز و پسِ پردهِ بی‌ خبری The veil of ignorance این بحث در مورد «حجاب جهل» یا بهتر بگویم «پس پرده بی‌ خبری» است که فیلسوف لیبرال و کانت گرا، جان رالز John Rawls که فلسفه سیاست را حیات و توان تازه‌ بخشید، برجسته کرده است... طرح اینگونه مباحث به چه درد می‌خورد؟ شاید روزنی به دنیای مدرن بگشاید، شاید کمک کند در حالیکه همه چیز جز سیاست، سیاسی است از حق را ناحق کردن و «سیاست زدگی» فاصله بگیریم و در پی سخن نو باشیم. فسانه گشت و کهن شد حدیث اسکندر سخن نو آر که نو را حلاوتی است دگر

هستم آنکه هستم / اِهیِه اَشِر اِهیِه / אהיה אשר אהיה
I Am that I Am 

هستم آنکه هستم / اِهیِه اَشِر اِهیِه / אהיה אשר אהיה هایله‌سلاسی گاه و بیگاه غیبش می‌زد (البته جایی نبود، همانجا در کاخ بود) از نظرها پنهان می‌گشت و شایع می‌شد با اون بالا بالاها ارتباط دارد و بر گِردَش هاله نور پدیدار می‌شود و سرفه و عطسه اش هم تبرک دارد و شگفتا که هواداران سلاسی با طیب خاطر و با شور و شوق به این «بندگی خودخواسته» ادامه داده و از آن دین و آئین هم ساختند. حالا هر کس در صف بیعت نمی‌ایستاد و دولا و راست نمی‌شد، متهمش می‌کردند بی‌دین و بی‌ایمان است و با دشمنان اتیوپی همکاری دارد.

Ad Hominem ماه منطق در مُحاق سفسطه

Ad Hominem  ماه منطق در مُحاق سفسطه مغالطه توسل به اکثریت Argumentum ad populum از قدیم و ندیم رایج بوده و همه کسانیکه به خود دسته گل می‌دهند و غیر خود را سنگ و سقال و تیغ و تغال می‌پندارند، به آن آویزان شده و نسق‌گیری می‌کنند. در این حقه‌بازی، دلیل درست بودن یک گزاره این بیان می‌شود که جمع آن را درست می‌دانند.
مثلا در گذشته اکثریت مردم «زمین صاف است» را گزاره‌ای درست می‌دانستند، اما این‌که اکثریت یا حتی همهٔ مردم، زمین را صاف بدانند دلیل صاف بودن زمین نخواهد بود. زمین کروی است. هر چند اکثریت به ریش امثال فیثاغورث و گالیله و لئون فوکو بخندند

یادی از ژنرال جیاپ و نبرد دین‌بین‌فو Điện Biên Phủ

یادی از ژنرال جیاپ و نبرد دین‌بین‌فو Điện Biên Phủ در زندگی ژنرال جیاپ، که فرماندهی مهم‌ترین نبردهای ویتنام و آمریکا را برعهده داشت و پیروزی‌های نظامی بسیاری را با فرماندهی خود ثبت کرد، یک نقطه باشکوه وجود دارد و آن این است: جیاپ در سال ۱۹۷۳ بعد از آنکه ارتش تحت فرماندهی‌اش در نبرد «استر» شکست خورد، به جای اینکه تقصیر را به گردن فرماندهان صحنه بیاندازد، از مقام فرماندهی کناره‌گیری کرد و گفت طرح نظامی ما غلط و ارزیابی مان از قدرت دشمن، درست نبود و من (جیاپ) از مردم ویتنام و از همه رزمندگان پوزش می‌خواهم و از فرماندهی ارتش کنار می‌روم. بر آن طرح غیرواقعی من صحه گذاشته بودم و مقصر اصلی خودم هستم.راز محبوبیت جیاپ در چنین آزمایش و نقطه عطفی است.

Loaded language آب و تاب دادن به زبانِ زبان بسته

Loaded language آب و تاب دادن به زبانِ زبان بسته این بحث در مورد Loaded language زبان احساس محور و احساس بنیان و احساس برانگیز است. زبان پُرطمطراق و «عبارات جهت‌دار» کسانی که با لفاظی و حراّفی و با آب و تاب دادن به زبان و بازی با کلمات، احساسات مخاطب (و نه اندیشه او را) انگولک می‌کنند. این زبان‌بازی و عبارت پردازی که گاه با شور و فتور و اشک و آه و گاه با «های و هوی» و تب و تاب، همراه می‌شود، حراف و هنرپیشه مربوطه، آسمان و ریسمان و ری و روم و بغداد را بهم می‌بافد، علاوه بر معنای ظاهری، حاوی پیام پنهانی نیز هست و فیلمی که بازی می‌شود یا فیلی که هوا می‌رود، برای القای همان پیام است.

گل همین جا است، همین جا برقص

گل همین جا است، همین جا برقص در افسانه‌های «ازوپ» Aesop آمده است که لاف‌رنان مدعى بودند در «جزیره رودُس Rhodes واقع در «دریای اژۀ» پَرشى عظیم کرده‌اند که نگو و نپرس!
گفته شد دست از لاف زدن بردارید و صحبت از برداشتن سنگهای بزرگ نکنید که سنگ بزرگ فقط برای نزدن است! نمی‌خواهد بروید آن دور دستها در شرق دریای اژه، جزیره رودس همین جا است. همین جا است که باید جهید.
Hic Rhodus, Hic Salta و به تعبیر مارکس: گل همین جا است، همین جا برقص.

پاییز خودش نوعی بهار است
به رهی دیدم برگ خزان... 

پاییز خودش نوعی بهار است پایـیـز، پایـیـز زیـبا و دل انگـیـز با سکوت و غم و سرورش و با برگ‌های پریشان و رنگینی که امروز یا فردا سر بر خاک می‌نهند، از راه رسید. پاییز اگرچه با رعد و برق و ریزش باران و قارقار کلاغها و خش‌خش برگ‌ها همراه است اما در میان این هیاهو تنهاست و پی دوست و آشنا می‌گردد.

لئون فوکو و «آونگ»ش Foucault pendulum

لئون فوکو و «آونگ»ش Foucault pendulum فیزیک‏دان فرانسوی لئون فوکو (فوکالت) که ۱۸ سپتامبر سال ۱۸۱۹به دنیا آمد و ۱۱ فوریه ۱۸۶۸ در پاریس درگذشت، اصل مهمی را در فیزیک بنیاد نهاد و ثابت کرد که سرعت نور در آب، کمتر از هوا است.
در زمانه او، «ذره‏ای بودن نور» برای فیزیکدانان حکم آیه داشت و فوکو می‌خواست نشان دهد که نور می‌تواند از امواج نورانیِ انرژی‏دار هم تشکیل شده‌ باشد.

کمون پاریس طلایه‌دار انقلاب اجتماعی در قرن نوزدهم

کمون پاریس طلایه‌دار انقلاب اجتماعی در قرن نوزدهم یکی از مهمترین وقایع تاریخ معاصر جهان کمون پاریس است. کمون پاریس جنبش انقلابی و دولت شورشی‌ای است که در بهار سال ١٨٧١ میلادی در پاریس و در متن تناقضات اجتماعی عمیق جامعه فرانسه آن‌روز شکل گرفت و بیرحمانه سرکوب شد. هزاران نفر از هواداران کمون به رگبار بسته شدند. حدود ۱۷هزارنفر کشته (و بسیاری بیشتر زخمی) را تخمین می‌زنند. در ضمن تعداد بسیار زیادی از اعضای کمون بعدها اعدام شدند یا به زندان و تبعید رفتند.

کشکول
دلم از قیل و قال گشته ملول

کشکول</br>دلم از قیل و قال گشته ملول کشکول جُستارهای پراکنده‌ای است که فقط بخش اندکی از آن‌را خودم نوشته‌ام. بیشتر آن از اینجا و آنجا گردآورده‌ شده‌ و بی‌هیچ نظم خاصی به دنبال هم آورده‌ام تا گم و گور نشود. در این یاداشتها نیز؛ مثل هر متن دیگری، تک تک واژه‌ها مهم نیستند، آنچه اهمیت دارد، پیام و رشته‌ای است که کلمات حول آن به یکدیگر قلاب می‌شوند.
حُسن تو دایم بدین قرار نماند مست تو جاوید در خمار نماند
ای گل خندان نوشکفته نگه دار
خاطر بلبل که نوبهار نماند
حسن دلاویز پنجه‌ایست نگارین
تا به قیامت بر او نگار نماند
عاقبت از ما غبار ماند زنهار
تا ز تو بر خاطری غبار نماند

R2P (اصل حمایت و حفاظت)

 R2P (اصل حمایت و حفاظت) آر تو پی R2P‏ «اصل حمایت و حفاظت» و تعهد به پشتیبانی است. بنا بر آر تو پی (اصل حمایت و حفاظت)، حکومت امتیاز نیست. «مسئولیت» است، مسئولیتی که رهبران نسبت به آحاد مردم باید دارا باشند. ... هر حکومتی وظیفه دارد که از مردم خود (و ساکنین کشورش) علیه «کشتار دست جمعی»، «جنایت جنگی»، «پاکسازی نژادی - قومی» و «جنایت علیه بشریت» حمایت کند. این مسئولیت مستلزم پیشگیری از این گونه جنایات از طریق ابزارهای مناسب و ضروری است. آر تو پی، چهار مورد فوق را «نقض مسوولیت حاکمیت» برشمرده که جهان باید برای توقف آن‌ها به هر شکل ممکن وارد عمل شود. بر اساس آر تو پی، اقدامات اجباری، قانونی می‌‌شود.

میرزا آقاخان کرمانی
و داستان جعلی «کرکره بن صرصره بن غرغره»

میرزا آقاخان کرمانی </br>و داستان جعلی «کرکره بن صرصره بن غرغره» میرزا آقاخان کرمانی در کتاب «ای جلال‌الدوله» با اشاره به کتاب بحارالانوار مجلسی، یک حدیث جعلی مربوط به علی بن ابیطالب را واقعی پنداشته‌است. گویا علی در جنگ صفین قصد عبور از نهر فرات را داشته و چون معبرش معلوم نبوده، فردی بنام نصیر بن هلال را می‌فرستد تا از یک ماهی‌ به نام کرکره محل عبور را بپرسد!
انگار خود علی و یارانش با فرات و راه عبور از آن بیگانه بودند و باید از ماهی‌ها بپرسند.
میرزا آقا خان کرمانی انسان والایی است و «سه مکتوب» او سرشار از اندیشه‌های ناب میهنی. مرگ با عزتش توسط عوامل استبداد نیز گویای شخصیت ارجمند اوست، اما داستان ماهی‌ها واقعی نیست.

برتراند راسل، مدافع سرسخت تجربه‌گرایی و پیشگام تحلیل منطقی

برتراند راسل، مدافع سرسخت تجربه‌گرایی و پیشگام تحلیل منطقی برتراند راسل نویسنده کتب ارزشمندی چون «مدخل فلسفه ریاضی»، «تاریخ فلسفه غرب»، «جهان‌بینی علمی» و «بلشویسم در تئوری و عمل»...، مدافع سرسخت تجربه‌گرایی و پیشگام تحلیل منطقی بود. او در تاسیس و تکمیل علم منطق جدید و در موضوع معرفت انسانی سهم زیادی داشت.
برای راسل چگونگی کارکرد ذهن، شیوۀ تجربه‌کردن جهان پیرامون، ذات واقعی معنای کلمات و جملات، بسیار اهمیت داشت، اما دل‌مشغولی‌های منطقی و جلوس بر بام دانش‌ها، نتوانست او را از سهیم‌شدن در چالش‌های اجتماعی بازدارد. راسل با جنگ و بیدادگری کنار نمی‌آمد و به همین دلیل در خلال جنگ جهانی اول از دانشگاه اخراج شد و به زندان افتاد. از نازیسم، از جزمیت فلسفه حزبی در شوروی و از تجاوز آمریکا به ویتنام (هر سه) به شدت انتقاد می‌کرد.

گذری به اسپانیا
«سانتیاگو دِ کمپوستلا» Santiago de Compostela  

گذری به اسپانیا از گذشته های دور وقتی دلم می‌گرفت به آسمان پناه نمی‌بردم که خود سرگشته و سالک راه بود. همنشین کوه و صحرا و رود می‌شدم و این برایم نوعی نیایش بود. هنوز هم زیارت سنگ و سبزه و آب، مرا به دیدار خویشتن می‌بَرد. امسال اما، حال غریبی داشتم... پیش از رمضان بارها وقت سحر زمزمه می‌کردم: بیان کلمه حق مرارت دارد. بیان کلمه حق مرارت دارد... چون فرو آیى به وادى طلب پیشت آید هر زمانى صد تعب

رؤيا خود نوعی زندگی است
ایَا سروش سحرگاهان، تو روشنی را جاری کن 

رؤيا خود نوعی زندگی است ایا سروش سحرگاهان، تو روشنی را جاری کن، تو با درختان غمخوار و مهربان می‌باش، تو رودها را جرأت ده که دل به گرمی خورشید، بسپرند. تو کوچه‌ها را همت ده، که از سیاهی بن‌بست بگذرند. تو قلب‌ها را چندان بزرگواری بخش که تا چراغ حقیقت را دوباره در شب ناباوری برافروزند. تو دست‌ها را آن مایه هوشیاری بخش، که دوستی را از برگ‌ها بیاموزند.

Sect فرقه

Sect فرقه فرقه همیشه بار منفی ندارد. در قرن نوزدهم گروههای ضد ارتجاعی که به جمود کلیسا معترض بودند نیز، فرقه نامیده می‌شدند. هواداران مارتین لوتر را هم که چندین سر و گردن از واپسگرایان به اصطلاح متدین جلوتر بودند، فرقه می‌نامیدند. به «حزب کمونیست ایران» هم که از تاریخ جنبش ملی و ضد امپریالیستی ایران معاصر جدا نیست و دکتر تقی ارانی از اعضای آن بود، فرقه می‌گفتند.«فرقه کمونیست ایران»

کُفرِ یک دوران، دینِ دورانِ بعد است

کُفرِ یک دوران، دینِ دورانِ بعد است انسان موجودی بی نهایت طلب است و این کشش که جوهر و مضمونش جز عشق نیست، در شمار زیادی از ما با نیایش بیدار می‌شود. با نیایش البته به سرانجام نمی‌رسد اما با آن می‌تواند آغاز ‌شود. منتها به یک شرط و آن اینکه از هول تنهایی و تاریکی و وحشت از آگاهی به هستی خویش، خودمان برای خودمان خدا نسازیم. در اینصورت روح این جهان بی روح است. مخلوق ذهن ما است و ما را الینه و از خودبیگانه می‌کند و چنانچه با خرافات جمع شود فاجعه می‌آفریند. خدایی که معلول ترس و نفع و جهل ما باشد خدا نیست و به قاف سگ هم نمی‌ارزد.

کمونیست‌های ایتالیا و سیستم ستم و فرمان

کمونیست‌های ایتالیا و سیستم ستم و فرمان وقتی کمونیست‌های ایتالیا از استالینیسم درآمدند با عبرت‌گیری از آن سرانجام تلخ، دریافتند که باید طرح نو دراندازند و راه دیگری برای موفقیت و جلب افکار عمومی در پیش بگیرند. نمی‌توانند و نباید همه تقصیرات را به گردن مظروف یعنی مردم و مبارزین از جان گذشته بیاندازند. عیب و ایراد در تشکیلات خودشان(در ظرف) است. اینگونه بود که از آن قلک سرسخت و تاریک، از محبسی که خود را در آن اسیر کرده بودند، زدند بیرون و رفتند روی تئوری‌های آنتونیو گرامشی Antonio Gramsci و سیستم ائتلافات.

وقتی چیز غریبی می‌شنویم، نباید پیشاپیش آن را رّد کنیم.

وقتی چیز غریبی می‌شنویم، نباید پیشاپیش آن را رّد کنیم. آندره ژید با اینکه در طرح انتقادات و اعتراض های خویش نشان داد که دشمن اتحاد شوروی نیست. اگرچه با دلسوزی و همنوایی و احترام، پاره یی از ناهنجاری ها و روشهای ناپسند را انتقاد و سرزنش کرد. اما از سوی حزب کمونسیت و کسانیکه استالین برایشان خدا بود، با جوسازیهای وحشتناکی روبرو شد و پشت سرش صفحه گذاشتند که مآمور فلان سرویس اطلاعاتی بوده و ما پیشتر می‌خواستیم افشایش کنیم و... مرتجعین حتی زیر پای «رومن رولان» هم نشستند تا علیه وی بنویسد و متاسفانه او با اینکه می‌دانست آندره ژید نویسنده دردمندی است و در آن کتاب جز واقعیت را گزارش نکرده، اما چنین کار زشتی را کرد

به یاد تقی روحانی، گوینده پیشکسوت رادیو ایران
انسان موجودی خاطره گرا است 

به یاد تقی روحانی، گوینده پیشکسوت رادیو ایران ۱۱ مهر سال ۵۸ قرار می‌شود تقی روحانی را به زندان ایرانشهر منتقل کنند. در فرودگاه مهرآباد، چند نفر سر می‌رسند و با نشان دادن یک نامه که گویا متهم آزاد شده‌است، او را تحویل می‌گیرند و می‌گویند خودمان ایشان را به منزل می‌بریم. ربایندگان تقی روحانی را به بیرون شهر بردند و لت و پار کردند و نشان دادند انسان در اینگونه مواقع واقعاً گرگ انسان است.

«شریعت»، آخوندی و غیرآخوندی ندارد

«شریعت»، آخوندی و غیرآخوندی ندارد اگر شریعت را دستورالعمل‌های مذهبی که دارای بار حقوقی است، تعریف کنیم، دیگر آخوندی و غیرآخوندی ندارد. شریعت، شریعت است. توجه کنیم که شریعت بار معنایی خاص خودش را دارد و نباید به معنای لغوی آن (راهی که به شریعه، به آب می‌رسد)، دل خوش کرد.
از آنجا که تطبیق شریعت به مفهوم محدود ساختن آزادی‌ها است. طرح اینگونه مباحث بسیار ضروری است و باید به روشنی (و نه چند پهلو و گنگ) پاسخ این سئوال را بدهیم:
آیا شریعت (غیرآخوندی) منبع اساسی قوانین آینده ایران خواهد بود؟

یادی از امیلیانو ساپاتا (زاپاتا)

یادی از امیلیانو ساپاتا (زاپاتا) امیلیانو ساپاتا سالاسار Emiliano Zapata Salazar یکی از رهبران برجسته انقلاب مکزیک علیه رژیم دیکتاتوری «پورفیریو دیاس» به شمار می‌آید که در سال ۱۹۱۰ آغاز شد.>/ذق< ساپاتا تشکیل دهنده و رهبر یک نیروی مهم مردمی بود که در طول انقلاب مکزیک با نام «ارتش آزادی بخش جنوب» شناخته می‌شد. ساپاتا یکی از قهرمانان ملی مکزیک است و در ایالت «چیاپاس» روستائیان به او قسم می‌خورند.

جلیل شهناز
شهنواز تار ایران به دیار باقی شتافت

جلیل شهناز</br>شهنواز تار ایران به دیار باقی شتافت جلیل شهناز یکی از سرشناس‌ترین نوازندگان تار و سه تار سدهٔ اخیر بود و قدرت فوق العاده ای در جواب دادن و دونوازی داشت. او در گیرودار ردیف و تقلید از دیگران نماند و مانند آبشاری خروشان در جریان بود. پدرش (شعبان خان) که استاد مسلم تار بود و سه‌تار و سنتور نیز می‌نواخت، همچنین عمویش غلامرضا سارنج که کمانچه می‌نواخت الهام بخش او در کار هنری بودند. عبدالحسین شهنازی و برادرش حسین شهناز هم از جمله آموزگاران وی بودند.

برتولت‌برشت‌ و اُپرایِ ‌صَنارسه‌شاهی
The Threepenny Opera 

برتولت‌برشت‌ و اُپرایِ ‌صَنارسه‌شاهی برشت که قلمش در خدمت عدالت و آزادی بود و اشعارش زبان حال ستمدیدگان، بخشی از زندگی خودش را در آوارگی و زندان سپری نمود. او مُدام از سرزمینی به سرزمینی دیگر پاس داده می‌شد، اما هرگز خودش را از تا نیانداخت و چون سحوری شبهای تار، اذان صبح سر ‌داد:
از کیست که استثمار دوام می‌یابد؟ از مـا. چگونه از شّر استثمار می‌توانیم راحت شویم؟ با تلاش و مبارزهِ خود مـا. پس اگر از پای افتاده‌ایم باید برخیزیم. برخیزیم و گامی پیش نهیم.

وحدتِ ظرف و مظروف، بی تضاد نیست

وحدتِ ظرف و مظروف، بی تضاد نیست در واقع همه چیز «نقطه» است. «الف» هم تکرار نقطه است و همه حروف الفبا نیز در واقع همان الف یا در حقیقت همان نقطه است. الف «ظرف» است و نقطه «مظروف»
این بحث در مورد رابطه ظرف و مظروف است که از گذشته‌های دور دانشوران و فرزانگان به آن توجه نموده و بوعلی سینا، خیام، مولوی، سهروردی، ملاصدرا، دکتر شریعتی و آیت الله طالقانی و خیلی‌های دیگر به آن گوشه زده اند.

مادر معینی، چاووش شادی و امید
دانی که کیست زنده؟ آنکو ز عشق زاید 

مادر معینی، چاووش شادی و امید مادر هیبت الله معینی به میهمانی خاک رفت و من به یاد دو دوست نازنین افتادم. کی مرگ که رفیق شفیقی است و هرگاه از راه برسد قدمش مبارک باد و دیگری هیبت که همواره در خروش بود و آسایشش بی‌قرار. تکبر و تبختر نداشت، مثل درختان سرسبز و پربار افتاده و متین بود و می‌شد زیر سایه اش نشست. او و مثل او سلحشورانی را زنده می‌کردند که در جلوت نبرد و چکاکک شمشیرها پا در رکابند و از شبانگاهان تا سپیده‌دمان بر ستمگران می‌تازند و تا صبح سحر ندمد از اسب ستیز با ستم و تاریگی پیاده نمی‌شوند.

آزادی، آزادی دیگری است

آزادی، آزادی دیگری است «در زندگی حرفهایی هست برای نگفتن. حرفهایی که سر به ابتذال گفتن فرود نمی‌آورند. حرفهای بیتاب و طاقت فرسا که همچون زبانه های بیقرار آتشند و کلماتش, هر یک، انفجاری را به بند کشيده اند. کلماتی که پاره های بودن آدم اند...»

ما همه «خر ژان بوریدان» یم
Buridan's Ass 

ما همه «خر ژان بوریدان» یم خر ژان بوريدان Buridan's Ass مسأله معروفی است بين فلاسفه، که ارسطو، غزالی و ابو علی سينا، به آن اشاره کرده اند و آن را (به اشتباه) به «ژان بوريدان»، فيلسوف فرانسوی ِقرن چهاردهم نسبت می‌دهند. موضوع مسأله اين است که الاغی گرسنه را به فاصله مساوی از دو کپه يونجه در نظر می‌گيرند، در قرائتی ديگر الاغی را که هم گرسنه و هم تشنه است به فاصله مساوی از يونجه و سطل آبی در نظر می‌گیرند. برخی استدلال می‌کنند که الاغ مزبور به سبب ناتوانی اراده به عمل، خواهد مُرد.

قاعده طلایی Golden Rule

قاعده طلایی Golden Rule بنا بر قاعده طلایی Golden Rule که یک اصل اخلاقی است شخص باید به گونه‌ای با دیگران رفتار کند که دوست دارد دیگران در شرایط مشابه با او آن‌گونه رفتار را داشته باشند.
'Treat others how you wish to be treated'
نباید به گونه‌ای رفتار کنیم که دوست نداریم آن‌گونه با ما رفتار شود.
حکیم ابوالقاسم فردوسی این مضمون را به ضمن اشاره به آخرین رویاروییِ کیخسرو، پسر سیاوش، با افراسیاب، در شاهنامه چنین آورده‌است:
چنین گفت کیخسروِ هوشمند
که هر چیز کان نیست ما را پسند
نیاریم کس را همان بَد به روی
اگر چند باشد جگر، کینه‌جوی

شب‌پره ها می‌آیند و می‌روند، آفتاب می‌ماند

شب‌پره ها می‌آیند و می‌روند، آفتاب می‌ماند هر چیزی را در پرتو شناختن ضد آن، یا غیر آن، یا رقیب آن است که بهتر می‌توان شناخت. الزام این پذیرش، پذیرش حق مخالفی است که حتی با ما دشمنی هم می‌ورزد. ذهنیت خرد گریز و مخالف ستیز اما با این واقعیت بیگانه است و جز اینکه با نفی دیگران خود را اثبات کند، راه به جائی نمی‌برد.
به قول مولوی
پس به ضد نور دانستی تو نور
ضد، ضد را می‌نماید درصدور

در باره نامه سرگشاده
صفحه روزگار، حرف حق را ضبط می‌کند 

در باره نامه سرگشاده نامه سرگشاده Open letter وقتی نوشته می‌شود که نویسنده پیش‌تر، حرف‌هایش را زده اما گوش شنوایی نیافته‌است...
نامه سرگشاده اگر با پرسش‌های تازه، پاسخهای کهنه را دور بزند و آینه درد‌ها و رنج‌ها باشد و با نیت پاک و قلمی دیکته ناپذیر نوشته شود از نویسنده‌اش عبور کرده، عمر نوح می‌کند.
نامه سرگشاده (به معنی دقیق کلمه)، تنها یک نوشتار (Letter) نیست.

گوانتاناما کجاست؟ مال کیست؟

گوانتاناما کجاست؟ مال کیست؟ بعد از واقعه ۱۱ سپتامبر که زندان گوانتاناما بر سر زبان‌ها افتاد، اسم کشور کوبا زیاد شنیده می‌شود و این سئوال پیش می‌آید که مگر گوانتاناما در کوبای فیدل کاسترو است؟ خلیج گوانتانامو Bahía de Guantánamo در ایالت گوانتانامو، واقع در آخرین قسمت جنوب شرقی کوبا قرار دارد. اگرچه یکی از پایگاهای دریایی ایالات متحده (زندان گوانتاناما) در این خلیج واقع شده، و محل کمپ بازداشت شدگان در نبردهای نظامی ای است که از افغانستان و عراق به این مکان منتقل شده اند اما ـ خلیج گوانتاناما گوشه جنوب شرقی، ته کوبا و در ۶۵ کیلومتری شهر سانتیاگو واقع شده و در اصل متعّلق به کشور کوبا، است و با مکزیک و میامی فاصله چندانی ندارد.

منابع واقعه کربلا و «یوم الطّف»

منابع واقعه کربلا و «یوم الطّف» این بحث به اسناد و منایع واقعه کربلا و «یوم الطّف» می‌پردازد. اینکه در گذشته و حال مرتجعین بر ذهنیت عاطفی و مذهبی مردم ستمدیده سوار شده، تاریخ و خرافه را بهم آلوده‌اند، موضوعی دیگر است. این مطلب پژوهش خامی در برخی اسناد است نه توجیه شقاوت و کینه به نام دین. پنهان نمی‌کنم که در برابر باورهای جزمی، به اصالت خرد (خردگرایی) تکیه دارم و به نقد ارزشهای سنتی و آئینی معتقدم بدون آنکه آن‌ها را انکار کنم یا به سیاست ارتباط دهم.

گروندریسه Grundrisse کشف حجاب می‌کند

گروندریسه Grundrisse کشف حجاب می‌کند «گروندریسه» Grundrisse نام دست نوشته‌های کارل مارکس است که پیش از کتاب کاپیتال (سال ۱۸۵۷-۵۸) نوشته و در واقع پیش نویس نقد وی بر اقتصاد سیاسی است. از گروندریسه می‌فهمیم که مارکس به هنر که از نظر وی وجه خاصی از بیان آگاهی اجتماعی است، اهمیت بسیار می‌دهد. از دید او، نویسنده هم کارگر زحمتکشی است. کارگری تولیدی که اربابان جورواجور دارد و آن‌ها باید کارش را دماغ دربیآورند تا انتشار دهند. اربابانی که به جنبه زیبایی شناسانه کار توجّه زیادی ندارند.

داستان زندگی «جیرولامو ساوو نارولا»
آیا مبارزه علیه ستمگران لزوماً حقانیت می‌آورد؟ 

داستان زندگی «جیرولامو ساوو نارولا» نه خطابه ارتجاع در کهنگی و می‌رایی خلاصه می‌شود و نه خطابه انقلاب همیشه با پویایی و کمال همراه است. همۀ کسانی که وضع موجود را قبول ندارند و بر حفظ آن تاکید نمی‌کنند، لزوماً دموکرات نیستند. مهم این است که با چه باور‌ها و خواست‌هایی به دنبال تغییر وضع موجود هستیم. خواست تحول و تغییر در صورتی دموکراتیک است که مقصد آن نیز روشن باشد.
تجربه‌های دردناک نشان داد هر نوع تغییری که با تجدد ستیزی و رهبر پرستی و ضدّیت با ارزش‌های جهان شمول (آزادی عقیده، آزادی خلاقیت که آزادی بیان پرنوی از آن است، حقوق بشر و حقوق مدنی) همراه باشد، به فاجعه می‌انجامد، هر اسمی که می‌خواهد داشته باشد.

کورش و سنگ‌نگاره مرد بالدار پاسارگاد

کورش و سنگ‌نگاره مرد بالدار پاسارگاد اگر بخواهیم به «سنّت خط و زبان فارسی» پایبند باشیم، می‌بایست ضبط «کورش» را به کار ببریم. چرا؟ چون خط به عنوان پدیده‌ای ایستا به نوعی نظم‌دهنده‌ زبان به عنوان پدیده‌ای پویا است و از آنجا که کاربرد خط به نگارش درآوردنِ زبان است، می‌باید نام و واژه‌ای را ثبت و ضبط کند که اهل زبان، به کار برده اند. در قدیمی‌ترین متون فارسی و عربی ‌از «کورش» استفاده شده و جز نقل قولی از «حمزه اصفهانی در کتاب منسوب به وی (سنی ملوک الارض و الانبیاء = تاریخ‌ کبار الامم )، نشانی از ضبط «کوروش» در متون کهن نیست.

نوروز و ابوحامد محمد غزالی Al-Ghazal
ناگهان نوروز عزیز شد... 

نوروز و ابوحامد محمد غزالی Al-Ghazal غزالی که در زمانه خویش حرف اول را می‌زد و با چوب تکفیری که در دست داشت، عملاً مصونیت اظهار نظر را از دیگران گرفته بود، تصور نمی‌کرد دود این آتش - آتش تنگ نظری و تعصب - به چشم خودش هم خواهد رفت. در اواخر کتاب «غزالی‌نامه» که استاد جلال الدین همایی تهیه کرده‌، از «سوزاندن تألیفات غزالی و کشتن پیروانش» صحبت شده که به فتوای فقهای مرتجع مالکی در بلاد مغرب صورت گرفته‌است.
نام کسانیکه بدین عمل فتوا داده و کتب غزالی، و بخصوص احیاءالعلوم را سوزانده و برخی طرفداران او را تکفیر کرده و کشته‌اند، موجود است. شگفتا غزالی روزی ارسطو و فارابی و ابن سینا را تکفیر می‌کرد و حالا... آسیاب به نوبت می‌چرخید!

سفره ۷ سین Haft-Seen در هتل اموات

سفره ۷ سین Haft-Seen در هتل اموات مسئولین امنیّتی که قبل و بعد از انقلاب با زندانیان سیاسی سر و کار داشتند همه نادرست و نابکار نبودند. در هر دو رژیم کسانی بودند که رنج زندانی را نمی‌خواستند... البته در میان‌شان آدم‌های بی مروّت و پست پیدا می‌شد امّا، همه از نوع آیشمن و خولی نبودند. بزرگنمایی و روایت‌های دروغ در مورد دشمن، جفا به مردم است و صحّت رویدادهای واقعی را هم زیر سؤال می‌برَد.

هر کسی در زندگیش «او»یی دارد

هر کسی در زندگیش «او»یی دارد هر کسی در زندگیش «او»یی داشته یا دارد. آنها که جانماز آب می‌کشند هم دارند. گاه «کودک درون» آدمی «او»یش را در خاطره ها جستجو می‌کند. با «او» حرف می‌زند و چه بسا «او» را که دیگر نیست و در رؤیاها و آن دوردستهاست، می‌بوید و می‌بوسد و می‌نوازد. با او می‌خندد، اشک می‌ریزد و سر بر شانه اش می‌گذارد. گاه ما در میان جمعیم اما دلمان جای دیگر است.

قوری برتراند راسل
Russell's teapot

 قوری برتراند راسل</br>Russell دستاوردهای تکامل و فیزیک می‌گوید که سخت ترین، سنگ‌ترین و چگال‌ترین صخره‌ها و سنگ‌ها (که مغز ما می‌شناسد و جامد و نفوذناپذیر تعریفش می‌کند)، پر از «خالی» است و چون نسیم سحرگهان لطیف و سبکبال. اما دستهای ما که با مغزمان بده و بستان دارند، سیخکی رفتار کرده و لطافت و خلاء عظیم درون سنگ سخت را حّس و باور نمی‌کنند. اصلاً به آن راه ندارند. تکامل آدمی آنگونه نبوده که بتواند در دنیای اتم‌ها چرخ بزند و فضاهای خالی و بیکرانه‌اش را دُور بزند.

کلام بی صدای برف
Silent Snow

کلام بی صدای برف</br> Silent Snow نمی‌توانستم خودم را از زیر یخ‌ها بیرون بیآورم. از سرما گریه می‌کردم و نمی‌دانستم چه کنم. پیرمرد مهربانی به یاری‌ام شتافت، مرا بغل کرد و به در خانه‌‌امان رساند. مادرم سراسیمه و گریان هیزم آورد و آتش روشن کرد. ابتدا می‌گریست اما، با گرم شدن من شادی به چهره‌اش بازگشت. اکنون از آن برف و آن آتش و آن پیرمرد و از مادر مهربانم، خبری نیست که نیست. همه آب شدند اما صفای آن مرد، گرمای آن آتش و مهر مادرم را هر بار که برف می‌بارد، تمام و کمال حس می‌کنم.

حق آزادی و هی‌بی‌اس کورپُس
Habeas Corpus

حق آزادی و هی‌بی‌اس کورپُس</br>Habeas Corpus از آنجا که آشنایی با Habeas Corpus (هی‌بی‌اس کورپُس) به زدودن گرد و غبار از تاریخ معاصر کمک می‌کند، و در وب فارسی هم آنچنان که باید به آن پرداخته نشده‌است، توضیحاتی در مورد آن خواهم داد.
بررسی ابعاد حقوقی آن فقط در صلاحیت حقوقدانان است و من بیشتر به جنبه های تاریخی موضوع می‌پردازم.
آشنایی با هی‌بی‌اس کورپُس برای همه ما بویژه برای زندانیان سیاسی و کسانیکه آزادی برایشان آرمان است، ضرورت دارد.

شاه و پدرش قدمهای بزرگی به نفع ایران برداشتند

شاه و پدرش قدمهای بزرگی به نفع ایران برداشتند ظلمات پس از ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ و ُملا ُخورشدن آنهمه رنج و شکنج ــ فقط در گواِدُلوپ و آخرین بازی ماهرانه کارتر و فقرعنصرذهنی مردم ــ ریشه نداشت، به ستم رژیم پیشین نیز مربوط بود.
پایۀ حقوقی رژیم شاه برآمده از کودتا، بر زور و از بین بردن حق حاکمیت مردم گذارده شد. اما...اما، باید در مورد شاه و پدرش راستها را هم بگوئیم...

قتلعام کاتین The Katyn massacre

قتلعام کاتین  The Katyn massacre مسؤول اول همه کژی‌ها در جنگ جهانی دوم، پدرخوانده های فاشیسم هیتلری و اربابان زر و زور است اما، نمی‌توان و نباید از مسؤولیت دولت شوروی در قتلعام کاتین گذشت و هر واقعیتی را به تبلیغات مسموم ارتجاع جهانی و ولگردان سیاست باز نسبت داد. انقلابیون شجاع و فرهیخته که آزادی برایشان آرمان است، نباید سلاّخی در کاتین را انکار و توجیه کنند

خوزه مارتی پیامبر استقلال و مبشر انقلاب در آمریکای لاتین

خوزه مارتی پیامبر استقلال و مبشر انقلاب در آمریکای لاتین بنگر این دو مظهر زندگانی را که چه دردناک به تو ارمغان می دهم فرزند. بنگر و بگزین
یکی یوغ است هر که آن را بپذیرد کامیاب می گردد. چونان نر گاوی رام ، در خدمت خان بر بستری از کاه گرم خواهد آرمید و قصیل فراوان خواهد یافت. و دومی رمزی است که خویشتنِ من پدید آورده است، چونان قله ای که با کوه به دنیا می آید و آن ستاره است که نور می افشاند و نابود می کند و چون در دست حاملان خود بدرخشد تباهکاران می گریزند. آن که نور به همراه دارد همیشه تنهاست.
خوزه مارتی