در دست بازسازی است.

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (72)
ضدماده، همان ماده است اما متضاد آن
Antimatter

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (72)</br>ضدماده، همان ماده است اما متضاد آن</br>Antimatter

تاریخ هم یک علم است. البته نه به معنی اخص کلمه= science، علم شناخت و تفسیر گذشته‌ی انسان‏‌ها در پرتو حال، که بر اساس روش‏‌ها، گزینش‏‌ها و تفسیرهای مورخان به دست می‏‌آید. توجه داشته باشیم که اصطلاح علم به معنای ساینس science (علم به معنای اخص)، Knowledge (شناخت) و Discipline (گزاره‌های متعددی که ارتباط منطقی بین آنها وجود دارد) هر سه - به کار می‌رود.
این قسمت را به «پُل دیراک» Paul Dirac و دیدگاه وی در مورد ضدماده و موضوعات پیرامون آن اختصاص می‌دهم. به دلیل تاثیری که باقی گذاشت و پرسش‌هایی که خلق کرد.

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (71)
آموخته‌های کهنه را دور بریزیم و دوباره بیآموزیم 

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (71)

دربارهٔ کارنامه سیاسی احمدشاه می‌توان به نظر دکتر محمد مصدق اشاره کرد که در مجلس چهاردهم تصریح کرد: موقعی که احمدشاه در لندن حاضر نشد در دعوت رسمی دولت انگلیس از قرارداد ۱۹۱۹ اسمی ببرد و آن را بشناسد، با این که ناصرالملک به او گفته بود اگر مقاومت کند از سلطنت خلع می‌شود شاه وطن‌پرست بر مقاومت خود افزود و از قرارداد اسمی نبرد...
در سلسله سلاطین قاجار هفت نفر سلطنت کرده که از آنها فقط دو نفر پادشاه نامی شده‌اند اول مظفرالدین شاه است که در سلطنت او آزادی نصیب ملت شد و بعد احمدشاه است که تن به اسارت نداد و از سلطنت گذشت ای کاش که این پادشاه جوان بخت به کودتا تسلیم نمی‌شد و زودتر مقام سلطنت را ترک می‌کرد.

گفت و شنود با باقر مومنی، میلیتانت سیاسی (1)
مسأله تاریخ، تاریخ مسأله‌هاست

گفت و شنود با باقر مومنی، میلیتانت سیاسی (1)</br>مسأله تاریخ، تاریخ مسأله‌هاست

در این گفت و‌شنود، در مورد یکی از مسائل تاریخ معاصر میهنمان بحث می‌شود و آن واقعه ۱۵ بهمن ۱۳۲۷ و سوءقصد به اعلیحضرت همایونی است که در پیامد آن رژیم حاکم بهره‌ها برد و بگیر و ببند راه افتاد. اولین دادگاه سیاسی کشور پس از شهریور ۱۳۲۰ هم پس از آن تشکیل شد.
به رساله یک کلمه مشهور‌ترین اثر میرزا یوسف خان تبریزی(مستشارالدوله) ، دستگیری پرویز شهریاری(ریاضیدان شهیر میهنمان)، مهندس صادق انصاری، منوچهر هوشمند راد...و باقر مومنی (که موفق به فرار می شود اما گلوله می‌خورد)، همچنین به زندان لشکر دو زرهی و قزل قلعه و...هم اشاره می‌شود و وقایع گوناگون مورد بحث قرار می‌گیرد.

به یاد علی اشرف درویشیان - گفت‌و شنود با ناصر رحمانی‌نژاد

به یاد علی اشرف درویشیان - گفت‌و شنود با ناصر رحمانی‌نژاد

در روزگار غریبی که عقل به تبعید رفته و ابتذال به میدان آمده، در زمانه ای که آسیاب بر خون عاشقان می‌چرخد و بازار مکر و فریب گرم است، به غبار پیوستن این انسانهای شریف مرا در خود، می‌برَد و پرسش رازآلود خورخه لوئیس بورخس Jorge Luis Borges را به یاد می‌آورد:
وقتی می‌میریم چه چیزی با ما خواهد مرد؟

روزگارِ هَردَمبیل، و قاعدهِ نفیِ سَبیل

روزگارِ هَردَمبیل، و قاعدهِ نفیِ سَبیل

قتلهای زنجیره‌ای، کاردآجین کردن بهترین فرزندان مردم، دهن کجی به حقوق بین‌المللی، بهایی‌کُشی و تبعیض دینی، بازی درآوردن سر «سند ۲۰۳۰ یونسکو» و نمونه‌های مشابه، داستان خودی و غیرخودی، و راه ندادن کسانیکه میهنشان را دوست دارند اما نظرگاه آنان را ندارند، حتی به شوراهای شهر، همه و همه، ریشه در فقر فرهنگی، فقه فرسوده و تکلیف مدار صفوی و قاعده نفی سبیل دارد که نه در رویارویی با ستمگران، بلکه بر سر ستمدیدگان می‌شکنند.

مدیحهِ کورش، یا لعنت‌‌نامه برای نَبونَئیدوس
Verse account of Nabonidus
Panegyric of Cyrus 

مدیحهِ کورش، یا لعنت‌‌نامه برای نَبونَئیدوس

سخن‌گفتن از کورش از جمله به خاطر فقدان منابع کافی، و اینکه در مورد او، خوب را خوب‌تر یا بد را بدتر می‌بیننم، کار آسانی نیست. از تاریخ‌نگاری یونانیان که بگذریم، بقایای باستان‌شناسی باید از شخصیت کورش رازگشایی کند اما بقایای باستان‌شناسی خودش رازآلود است و نیاز به تفسیر در کنار مستندات دیگر دارد. منابع ایرانی قبل از اسلام هم به جز چند گِل‌نبشته به خط میخی، نشانی از او نمی‌دهد.
مهمترین منابع کلاسیک برای زندگانی کورش بزرگ، هرودوت، گزنفون و کتزیاس است. نوشته‌های هرودوت تاحدودی قابل اعتماد است. اما نوشته‌های کتزیاس جنبهٔ داستان‌سرایی دارند. گزنفون هم کتابی به نام کورش‌نامه دارد که نتیجهٔ تخلیات اوست و قابل استناد نیست.

خلیج فارس و مدعیان صاحب اختیاری جهان
Persian Gulf 

خلیج فارس و مدعیان صاحب اختیاری جهان

جمعه ۱۳ اکتبر ۲۰۱۷ که آقای ترامپ، موضع و سیاست خود را در باره ایران و برجام تشریح نمود، عالماً عامداً خلیج فارس را خلیج عربی نامید که با توجه به «نقشه‌های در راه» و نیز خُلق و خوی ایشان، چندان عجیب نیست.
او که در سخنرانی خودش موقعیت کاخ سفید و ریاست جمهوری آمریکا را در حد سخنگوی عربستان و نتانیاهو، پائین آورد، بخشی از سخنان بر حق مردم شیخ‌گزیده ایران را هم تکرار کرد و این البته، نیات او و «دولت پنهان» را نمی‌پوشاند.
دولت پنهان Deep state در آمریکا، فارغ از اینکه کدام حزب و چه کسی مصدر کار باشد، بر سیاست‌گذاری عمومی، اعمال نفوذ و کنترل دارد.

همه چیز مانند چیزی است، خود آن چیز مانند چیست؟
Everything must be like something, so what is this ike 

همه چیز مانند چیزی است، خود آن چیز مانند چیست؟

بشنو این نکته که خود را ز غم آزاده کنی - خون خوری گر طلب روزی ننهاده کنی
آخرالامر گِل کوزه‌گران خواهی شد - حالیا فکر سبو کن که پر از باده کنی
گر از آن آدمیانی که بهشتت هوس است - عیش با آدمی‌ای چند پری‌زاده کنی
اجرها باشدت ای خسرو شیرین دهنان - گر نگاهی سوی فرهاد دل افتاده کنی
خاطرت کی رقم فیض پذیرد هیهات - مگر از نقش پراکنده ورق ساده کنی

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (70)
میرزا کوچک خان و رنجهایش

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (70) </br>میرزا کوچک خان و رنجهایش

وثوق الدوله، که بعد از مخالفت سراسری با قرارداد ۱۹۱۹ احساس بی‌ثباتی می‌کرد، نماینده‌ای نزد میرزا فرستاد که تا بازشدن دوره جدید مجلس بین قوای دولتی و قوای جنگل آتش‌بس برقرار شود.
نظر احسان‌الله خان دوستدار و خالوقربان این بود که میرزا، در این شرایط به اتحاد جماهیر شوروی نزدیک شود. خالو قربان که بعدها سر بریده میرزا را در دست گرفت و به حکومتیان پیوست، آنزمان ساز چپ می‌زد. آن ایام نیروهای ارتش سرخ شوروی به بهانه تعقیب روس‌های سفید وارد انزلی شده بودند.

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (69)
تاریخ، شناخت و تفسیر گذشته‌ در پرتو حال است

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (69)</br>تاریخ، شناخت و تفسیر گذشته‌ در پرتو حال است

ستار پروانه عاشقی بود که به قول میرزا علی اکبر طاهرزاده صابر از شعله نمی‌گریخت، در جنگ دلیری و مردانگی نمود، عین‌الدوله را به خاک سیاه نشاند و مرگ غریبانه‌اش مشروطه محمّدعلیشاهی و امثال وثوق الدوله و مخبرالسلطنه و صمصام السّلطنه بختیاری را نشانه کرد. قصه‌های زیادی پایان یافته اما قصه پر غصه آن جان شیفته به سر نرسیده‌است.
او اگرچه خواندن و نوشتن نمی‌دانست، نه سواد داشت و نه نسبی عالی، ولی از همه کسانی که هم سواد داشتند و هم نسب عالی، بیشتر و بهتر در راه آرمانهای مردم ایران کوشید.

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (68)
بیانیه بالفور Balfour Declaration
یکی از عجیب‌ترین اسناد تاریخ 

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (68)</br>بیانیه بالفور Balfour Declaration

بیانیه بالفور، اشاره به نامه‌ای تاریخی است که در تاریخ ۲ نوامبر ۱۹۱۷ میلادی، آرتور جیمز بالفور، وزیر خارجه وقت بریتانیا، خطاب به والتر روتشیلد(روچیلد)، سیاست‌مدار یهودی‌تبار و عضو مجلس عوام بریتانیا نوشت و در آن خبر از «موضع مثبت» دولت بریتانیا برای «ایجاد خانه ملی برای یهودیان در سرزمین فلسطین» داد. روچیلد، تاجر سرشناس و از یهودیان ثروتمند انگلیس بود.
در نامه مورد بحث که بالفور آن را «بیانیه‌ای در هم‌دلی با آرمان صهیونیست یهودی» می‌نامد، آمده‌است که دولت بریتانیا نسبت به تشکیل «خانه‌ای ملی» برای یهودیان در فلسطین «نظر مساعد» دارد. ...

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (67)
انقلاب اکتبر بزرگترین رویداد قرن بیستم

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (67)</br>انقلاب اکتبر بزرگترین رویداد قرن بیستم

انقلاب اکتبر هرچند بعدها با تیرباران امثال بوخارین، زینوویف و کامنف، و بویژه کشتار کاتین به بیراهه رفت، هرچند لنین که درگذشت، جزمّیت فلسفه حزبی هر منتقدی را نفوذی بیگانه و «وراگ نارودا»(دشمن خلق) جلوه داد، اگرچه حتی «شوستاکوویج» خالق سنفونی باشکوه لنینگراد، میخاییل بولگاکف نابغه تئاتر شوروی و... متهم شدند که به رهبری خیانت کرده و مزدورند، اما تجارب انقلاب اکتبر، چه در عرصه نظری و چه در عرصه عملی، کماکان به مثابه غنی‌ترین تجارب در تاریخ بشریت محسوب می‌شود.

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (66)
جنگ جهانی اول
یکی از برجسته‌ترین رخدادهای تاریخ بشر

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (66)</br>جنگ جهانی اول</br> یکی از برجسته‌ترین رخدادهای تاریخ بشر

در ادامه رویدادهای قرن بیستم، اکنون به سال ۱۹۱۴ و شروع جنگ جهانی اول رسیده‌ایم که با سیلی از وقایع همراه است. «سیل»ی که در این یحث فشرده، باید آنرا در یک انگشتانه بریزیم.
یکی از برجسته‌ترین رخدادهای تاریخ بشر که بگونه مستقیم و غیرمستقیم نقش بزرگی در تعیین تاریخ سده بیستم داشت، جنگ جهانی اول ‌است. توجه داشته باشیم که معنای بسیاری از وقایع تاریخی را جز در جریان دگرگونی‌های تاریخی نمی‌توان فهمید و توضیح داد.

میراث‌ باستانی ایران در جای‌جایِ جهان
The Heritage of Persia 

میراث‌ باستانی ایران در جای‌جایِ جهان

قلمرو فرهنگی ایران بسیار گسترده‌تر از قلمرو سیاسی آن است. از این‌رو، بخش مهمی از میراث فرهنگی ایران را باید بیرون از مرزهای سیاسی‌اش جست‌وجو کرد.
در این بحث به آثار باستانی ایران در کشورهای زیر، اشاره می کنم: آذربایجان، آلمان، آمریکا، اتریش، ارمنستان، ازبکستان، اسرائیل، انگلیس، اوکراین، بلژیک، پاناما، پرتقال، تاجیکستان، ترکیه، چین (ختای)، روسیه، زنگبار، ژاپن، عراق، مصر، هلند، هندوستان...

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (65)
همه گذشته‌ها روزی حال بوده‌اند
و همه سرانجام‌ها روزی آینده مردم

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (65)</br>همه گذشته‌ها روزی حال بوده‌اند </br>و همه سرانجام‌ها روزی آینده مردم

در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، مسأله روز اروپا «دگرگونی فهم بشر از دین همراه با پیشرفت علوم طبیعی» بود و رمان ژان باروا هم به همین موضوع پرداخته‌است. استبداد زیر پرده دین و سلطه کلیسا را بر جوانان اروپا نشان داده و به «ماجرای دریفوس» و محاکمهٔ «امیل زولا» نویسندهٔ معروف فرانسوی هم می‌پردازد و واکنش توده مردم را نسبت به دریفوس و امیل زولا که تحت تاثیر «جبر جّو»، خشن و مستبدانه بود، زیر ذره بین می‌گذارد.

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (64)
Theory of relativity
جهان آن چیزی نیست که به نظر می‌رسد

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (64)</BR>Theory of relativity</br>جهان آن چیزی نیست که به نظر می‌رسد

اصل نسبیت پیش از مطرح شدن توسط اینشتین٬ به شکل محدودتری بیان شده بود. گالیله می‌گفت هیچ راهی وجود ندارد که مشخص کنیم که آیا جسمی به طور یکنواخت حرکت می‌کند یا ساکن است.
در مکانیک نیوتنی هم که در آن شتاب به جای سرعت نقش بسیار مهمی دارد، این اصل دربارهٔ قوانین مکانیک بیان شده بود. اما اینشتین اصل نسبیت را به کنش و واکنش الکترومغناطیسی و، با قبول فرض‌هایی، به همهٔ قوانین فیزیک تعمیم داد. او زمان و فضا را مستقل از هم نمی‌دانست. هرچند تصورش دشوار است، اما اینشتین توانست نشان دهد که چیزی به نام فضا-زمان وجود دارد که بهمدیگر وابسته‌اند.

یکبار دیگر، یازده سپتامبر
September 11
A Look Back at 9/11 

یکبار دیگر، یازده سپتامبر</br> September 11

اگرچه تئوری توطئه(تو مو می‌بینی و من پیچش مو)، ریشه در واقعیت‌های تلخ زندگی مردمی دارد که همواره با دوز و کلک ستمگران روبرو بوده‌اند، اما...
اما از آنجا که جهان از بدو پیدایش تابع تغییرات و کنش و واکنش‌های استوار بر قوانین علمی و دقیق بوده و لحظه‌ای نمی‌توان بقای آن‌را در نبود این قوانین تصّور نمود، به تئوری توطئه باور ندارم. البته، ارائه اسنادی که گزارشات رسمی را به چالش می‌کشد، ربطی به تئوری توطئه که با توسّل به آن پرسش‌ها را لوث می‌کنند، ندارد....

رئیس‌علی دلواری، در هنگامه خطر، غیبش نمی‌زد

رئیس‌علی دلواری، در هنگامه خطر، غیبش نمی‌زد

این بحث در مورد مبارز مشروطه‌خواه و رهبر قیام جنوب در تنگستان و بوشهر «رئیس‌علی دلواری» است. رهبری که خود را به آب و آتش می‌زد و جلو تر از رزمندگانش به استقبال خطر می‌رفت. او براستی جلودار بود. رئیس‌علی در دورهٔ جنگ جهانی اول، با نیروهای بریتانیا در ایران به مبارزه برخاست. یاد او بی‌اختیار خاطره «دلیران تنگستان» را زنده می‌کند...

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (63)
قرن بیستم، قرن فزون‌طلبی و خدایان مدرن 

تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (63)

پیشتر مهمترین وقایع قرن نوزدهم یکی از پربارترین اعصار در تاریخ بشری مورد بحث قرار گرفت و اکنون به‌ سده ۲۰ رسیده‌ایم. از رویدادهای قرن بیستم تنها به انقلاب مشروطیت پرداختم. یکی از مهم‌ترین رویدادهای تاریخ معاصر ایران که در اواخر سلطنت مظفرالدین شاه روی داد و منشاء قدرت را از آسمان به‌زمین کشید.(بخش ۶۲)
در این قسمت به نقاط عطف ۵ سال اول قرن بیستم می‌پردازم. از ۱۹۰۱ تا ۱۹۰۵

سوم شهریور ۱۳۲۰- هجوم متفقین به ایران
Anglo-Soviet invasion of Iran  

سوم شهریور ۱۳۲۰- هجوم متفقین به ایران

این بحث به اشغال ایران در جنگ جهانی دوم می‌پردازد که سه هفته قبل از تبعید رضاشاه به خارج از کشور رخ داد. حدود هشتاد سال پیش. پس از آغاز جنگ جهانی دوم، ایران بی‌طرفی خود را اعلام کرد، اما به دلیل گستردگی مرز ایران با شوروی و درگیری آن کشور با آلمان این بی‌طرفی ناپایدار بود و ارتش متفقین به بهانهٔ حضور کارشناسان آلمانی در ایران، کشور ما را اشغال کرد. البته داستان تنها این نبود...